LexaceLexace Ask the AI ›
⚖️ Ask the AI about your situation:🚗 Car Accident💼 Work / Job🏠 Housing / Eviction👪 Family / Divorce📋 Contract Dispute💰 Money Owed

The DAV University Act, 2012.

Punjab · state statute
Open in Lexace · Ask the AI about this act
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
619
EXTRAORDINARY
Published by Authority
   CHANDIGARH, TUESDAY , OCTOBER 28, 2025
(KARTIKA 6, 1947 SAKA)
ftXkBe nB[[g{oe
  wIw{B       gzB/
Gkr I n?eN
1H gzikp ;kJheb^foePk (b;z; dk ftfB:wB)
n?eN, 1976
(1976 dk gzikp n?eN BzH 41)
2H vhHJ/HthH :{Bhtof;Nh n?eN, 2012
(2013 dk gzikp n?eN BzH 14)
Gkr II nkovhB?A;
e'Jh BjhA
Gkr III nXhB ftXkBekoh
e'Jh BjhA
Gkr  IV do[[;sh gouhnK, g[[Bo gqekPBktK
ns/ pdb/ gzB/
e'Jh BjhA
( clxx )
... 619-621
______
... 623-646
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
620
 619
 ਸ ੰ ਖੇਪ ਨ ਅਤੇ ਅਰ ੰ ਭ ।  ਪਿਰਭਾਸ਼ਾਵ । 
Gkr^I
gzikp ;oeko
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
621
620
 ਸਾਈਕਲ-ਿਰਕਿਸ਼ਆਂ ਲਈ ਲਸੰਸ ।  ਛੋਟ ।  ਡ ੰ ਨ । 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
622
3540/10-2025/Pb. Govt. Press, S.A.S. Nagar
621
 ਜ਼ਬਤੀ ।  ਿਨਯਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ । 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
623
vhHJ/HthH :{Bhtof;Nh n?eN, 2012
(2013 dk gzikp n?eN BzL 14)
gzikp oki ftZu g/;a/to, vkeNoh, dzde ftfrnkB, fJzihBhnfozr,
T[;koh ebk, dtkykBk, nk:{ot/d, j'fwUg?Eh, gqpzXB, ezfgT{No ftfrnkB,
Bof;zr f;Zfynk, ekB{zB, Xkofwe nfXn?B, Gk;ak ns/ ;kfjs, whvhnk ns/
ebk gqdo;aB, fviakJhB, j'Nb gqpzXB, J/no bkJhB, ;?o^;gkNk, fotkia
fviakJhB, ;zihtsk ns/ wbNhwhvhnk, g?ok^w?vheb, bfbs ebk, BkNe
ns/ ;zrhs, ;wkie ftfrnkB ns/ ftjkoe ftfrnkB Bkb T[ZGod/ ftf;anK
fit/A fe o'p'fNe;, ;{uBk seBkb'ih, pDktNh p[ZXh, pkfJUN?eBkb'ih,
B?B'N?eBkb'ih, tksktoD ftfrnkB ns/ tksktoD, wB[Zyh nfXeko, n"os
nfXn?B, feZsk ns/ j[Bo ftek; s/ fXnkB e/Ados eod/ j'J/ ns/ fJ; Bkb
;pzXs iK T[; d/ nB[;zre wkwfbnK ;w/s T[u/oh f;Zfynk d/ y/so ftZu
f;Zfynk, y'i, ;bkjekoh ns/ nfXnkgB ns/ ;pzXs ;orowhnK dh ftt;Ek
eoB d/ gq:'iBK Bkb vhHJ/HthH :{Bhtof;Nh d/ BK Bkb ikDh ikD tkbh fJZe
:{Bhtof;Nh ;Ekgs ns/ fBrws eoB bJh fJZe n?eNl
Gkr^I
gzikp ;oeko
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
624
id'A fe dfJnkBzd n?Arb' t?fde ekbi NoZ;N ns/ gqpzXB ;';kfJNh,
BthA fdZbh B/ fJ; dh ekoiekoh p"vh, vhH J/H thH ekbi gqpzXeh ew/Nh, BthA
fdZbh okjhA gzikp fBZih :{Bhtof;Nh Bhsh, 2010 d/ nkXko s/ gzikp oki ftZu
;t?^ftZsh g';aD Bkb T[u/oh f;Zfynk d/ ;ko/ gZXoK s/ ;ko/ ;w:'rsk torK ftZu
ftt;Ek eoB ;pzXh :{Bhtof;Nh ;Ekgs eoB bJh oki ;oeko B{z sithia
g/;a ehsh rJh ;hl
id'A fe oki ;oeko T[es do;kJh rJh ;';kfJNh dh sithia B{z fXnkB
Bkb ftukod/ j'J/ fJ; Bshi/ s/ gj[zuh fe T[es ;';kfJNh   :{Bhtof;Nh
;Ekgs eoB ns/ T[; B{z ubkT[D d/ :'r j? ns/ fJ; nB[;ko jh oki ;oeko
tZb'A T[es do;kJh rJh gqkJht/N :{Bhtof;Nh ;Ekgs eoB bJh T[BQK dh
sithia gqtkB eo bJh rJh j?l
ns/ id'A fe T[es jtkbk ehs/ rJ/ jkbksK ftZu, T[go'es do;kJ/ rJ/
gq:'iBK bJh vhHJ/HthH :{Bhtof;Nh dh ;EkgBk eoBh T[fus ;wMh iKdh j?.
Gkos rDoki d/ so/jmt/A ;kb ftZu gzikp oki d/ ftXkB wzvb d[nkok
j/m^fby/ nB[;ko fJj n?eN pD/L^
1H (1) fJ; n?eN B{z vhHJ/HthH :{Bhtof;Nh n?eN, 2012 fejk ik ;e/rk.
(2) fJj nes{po, 2012 d/ gZuht/A fdB B{z ns/ s'A Bkcaia ;wfMnk ikt/rk.
2H fJ; n?eN ftZu, i/ gq;zr j'o soQK Bk b'V/,^
(T) ‘nekdfwe e"A;b’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dh nekdfwe e"A;bl
(n) ‘nEkoNhnK’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dhnK nEkoNhnKl
(J) ‘gqpzX^p'ov’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk gqpzX p'ovl
(;) ‘e?Ag;’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh d/ e?Ag; fi; ftZu T[; s'A d{o
e?Ag;, d{o e?Ag; nfXn?B e/Ado, d{i/ d/;aK ftZu e?Ag;, d{i/ d/;aK
ftZu nfXn?B e/Ado ns/ d{oh f;Zfynk e/Ado ns/ f;Zfynk dh
nkB^bkJhB ftXh ;akwb j?l
(j) ‘u/now?B’ dk wsbp j? ;';kfJNh dk u/now?Bl
(e) ‘uK;bo’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk uK;bol
(y) ‘w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk w[Zy
ftZs ns/ b/yk nfXekohl
 ;zy/g BK ns/ nozG.  gfoGk;aktK. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
625
(r) ‘vhB’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk vhBl
(x) ‘ekoiekoh vkfJo?eNo’ dk wsbp j? :{Btof;Nh dk ekoiekoh
vkfJo?eNol
(C) ‘ftZs ew/Nh’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dh ftZs ew/Nhl
(u) ‘;ak;e p"vh’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dh ;ak;e p"vhl
(S) ‘;z;Ek’ dk wsbp j? e?Ag; nzdo ;fEs :{Bhtof;Nh d[nkok ubkJh
ik ojh iK gqpzX ehsh rJh e'Jh ;z;Ek iK fJz;NhfuT{N iK ekbi
iK nekdfwe e/Ado iK nekdfwe e/Ado (i' fe;/ th BK Bkb
ikfDnk iKdk j't/)l
(i) ‘w[eZoo’ dk wsbp j? gqftXkBK, nkovhB?A;K ns/ ftfB:wK d[nkok
w[eZoo ehsk frnkl
(M) ‘ofi;Noko’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk ofi;Nokol
(R) ‘;';kfJNh’ dk wsbp j? ;';kfJNh ofi;NoheoB n?eN, 1860
(1860 dk e/Adoh n?eN BzL XXI) nXhB ofi;No;[adk dfJnkBzd
n?Arb' t?fde ekbi NoZ;N ns/ gqpzXB ;';kfJNh, BthA fdZbhl
(N) ‘oki ;oeko' dk wsbp j? gzikp oki dh ;oekol
(m) ‘gqftXkBK’, ‘nkovhB?A;K’ ns/ ‘ftfB:wK’ dk wsbp  j? fJ; n?eN
nXhB fJ; d[nkok pDkJ/ :{Bhtof;Nh d/ ‘gqftXkB’, ‘nkovhB?A;’
ns/ ‘ftfB:w’l
(v) ‘nfXnkge’, fi; ftZu gq'c?a;o, ohvo, n?;';hJ/N gq'ca?;o, ;jkfJe
gq'ca?;o, b?euoko ns/ e'Jh nfijk j'o ftnesh i' :{Bhtof;Nh
iK fJ; dhnK fe;/ ;z;EktK ftZu g{oBekbh iK nzsoekbh nkXko
s/ f;Zfynk fdzdk j?, ;akwb jBl
(Y) ‘:{Bhtof;Nh’ dk wsbp j? fJ; n?eN dh Xkok 3 nXhB ;Ekgs
vhH J/H thH :{Bhtof;Nhl
(D) ‘tkJh;^uK;bo’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk tkJh;^uK;bol
ns/
(s) ‘ftfiaNo’ dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk ftfiaNo.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
626
3H (1) gzikp oki ftZu vhHJ/HthH :{Bhtof;Nh d/ BK Bkb fJZe gqkJht/N
:{Bhtof;Nh ;Ekgs ehsh ikt/rh.
(2) :{Bhtof;Nh fJ; n?eN d/ T[gpzXK dh nB[;kosk ftZu ;';kfJNh
d[nkok ubkJh ns/ T[; d[nkok T[;dk gqpzX ehsk ikt/rk.
(3) :{Bhtof;Nh T[g^Xkok (1) ftZu fiaeo ehs/ BK d[nkok fJZe fBrws
p"vh j't/rh ns/ fJ; dk ;dhth T[sokfXeko j't/rk ns/ fJ; dh fJZe ;KMh w[jo
j't/rh. fJ; e'b u[ZethA ns/ nu[ZethA d't/A soQK dhnK ;zgZshnK B{z nois eoB,
XkoB eoB, T[; dk fBp/Vk eoB ns/ w[nkfJdk eoB dh ;aesh j't/rh ns/ T[es
BK Bkb T[j dktk eo ;e/rh ns/ T[; s/ dktk ehsk ik ;e/rk.
(4) :{Bhtof;Nh dk w[Zy dcaso fgzv ;ow;sg[o, ibzXo^gmkBe'N
ok;aNoh wkor, fiabQk ibzXo fty/ j't/rk.
(5) :{Bhtof;Nh ;t?^ftZs g';aD j't/rh ns/ fJj oki ;oeko gk;'A
e'Jh rqKN iK fe;/ j'o ftZsh ;jkfJsk gqkgs eoB bJh jZedko BjhA j't/rh.
4H :{Bhtof;Nh d/ j/m^fby/ T[d/;a j'Dr/,^
(i) nfXn?B, y'i, ;bkjekoh ns/ nfXnkgB bJh T[gpzX pDkT[Dk
ns/ T[u/oh f;Zfynk d/ ;ko/ gZXoK s/ e'o;K B{z Pa[o{ eoBk fi; ftZu
g/;a/to, dzde vkeNoh ftfrnkB, fJzihBhnfozr, T[;koh ebk,
ckow/;h, nk:{ot?d, j'fwUg?Eh, gqpzXeh, ezfgT{No, ;kfJz;,
Bof;zr f;Zfynk, ekB{zB, Xkofwe nfXn?B, Gk;aktK ns/ ;kfjs,
whvhnk ns/ gqdo;aBh ebktK, fviakJhB, j'Nb gqpzX, J/no^bkJhB,
;?o^;gkNk, fotkia^fviakJhB, ;zihtsk ns/ wbNhwhvhnk,
g?okw?vheb, bfbs ebk, BkNe ebk ns/ ;zrhs, ;wki ftfrnkB
ns/ ftjkoe ftfrnkB Bkb T[ZGod/ ftf;anK fit/A fe o'p'fNe;,
;{uBk seBkb'ih,  pDktNh p[ZXh, pkfJUN?eBkb'ih, B?B'N?eBkb'ih,
tksktoB ftfrnkB ns/ tksktoB, wB[Zyh nfXeko, n"os nfXn?B,
feZsk ns/ j[Bo ftek; ;akwb j? ns/ T[; Bkb i[V/ iK nB[;zre
nfXn?B d/ T[gpzXK bJh T[gpzX eoBkl
(ii) gzikp oki B{z ft;at gZXo s/ frnkB dk fJZe w'joh e/Ado pDkT[D
dh fdq;aNh Bkb fJZe frnkB ;wki d/ T[Gko gqsh ;jkfJe j'Dkl
(iii) :{Bhtof;Nh d/ rq?i{J/NK dh S/sh ns/ ;[uko{ gb/;w?AN B{z ;[fB;afus
 :{Bhtof;Nh dh ;EkgBk. 
 :{Bhtof;Nh d/ T[d/;a. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
627
eoB dh fdq;aNh Bkb T[d:'r nkXkos g/;a/to e'o; B{z T[GkoB bJh
T[d:'r Bkb ;zgoe ns/ ;fj:'r pDkJh oZy e/ T[d:'r nekdfwe
fJzNoc/; B{z T[s;akfjs eoBkl ns/
(iv) frnkB c?bkT[Dk sK i' fJ; B{z ;wki d/ jo ;so sZe gj[zu:'r
pDkfJnk ik ;e/.
5H :{Bhtof;Nh dhnK j/m^fbyhnK ;aeshnK ns/ ekieko j'Dr/ i' fe T[;
d[nkok iK T[; d/ nfXekohnK ns/ nEkoNhnK d[nkok tos'A ehs/ ikDr/ ns/
fBGkJ/ ikDr/, noEksL^
(i) nfXn?B, nfXnkgB, y'i, ;bkj^w;ato/ d/ e'o;K (gkmeqw B{z
ngDkT[D ns/ fJ; B{z nkX[fBe pDkT[D ;w/s) ns/ fJBQK e'o;K
Bkb ;pzXs nkBbkJhB f;Zfynk dhnK ftXhnK ;w/s, otkfJsh
ns/ Bkb^Bkb Bt/A BthBekoh ftXhnK okjhA ;zpZXheoB gqdkB
eoB bJh ;ko/ T[gkn eoB/ ns/ T[gpzX eoB/l
(ii) vkeNo/N, wk;Noia, fvrohnK, fvgb'w/, ;oNhfce/N, n?tkov,
ro/v, doi/ ns/ nekdfwe T[gkXhnK gqdkB ns/ d/D bJh ;z;fEs
eoBkl
(iii) ;zpZXheoB gqdkB eoBk ns/ vkeNo/N, wk;Noia, fvrohnK, fvgb'w/
ns/ ;oNhfce/N d/Dk iK d/D bJh gqhfynktK eotkT[Dkl
(iv) fit/A fe :{Bhtof;Nh d[nkok fJ; d/ e?Ag; iK fJ; dhnK ;z;EktK
B{z b'VhAdk j't/ T[; nB[;ko gq'ca?;o, n?;';hJ/N gq'ca?;o, ;jkfJe
gq'ca?;o, ohvo, b?euoko iK fJ; d/ pokpo d/ fe;/ j'o nj[d/ B{z
;z;fEs ns/ gqdkB eoBk ns/ nfij/ s"o s/ ftneshnK dh
fB:[esh eoBhl
(v) c?b'f;agK, tiahca/, ftfdnkoEh^tihca/, gqdo;aBh ;z;fEs eoBk
ns/ gqdkB eoBk, fit/A w[eZoo ehsk ikt/l
(vi) T[BQK ftfdnkoEhnK B{z fiBQK tZb'A nz;ae iK g{oB s"o s/ fe;/ d{;oh
wkBsk gqkgs :{Bhtof;Nh, p'ov iK gfo;ad iK Gkos ftZu iK
pd/;a ftZu fe;/ j'o ;aestkB nEkoNh s'A e'o; g{o/ ehs/ rJ/ jB,
T[jBK dhnK fvrohnK, fvgb'w/ ns/ ;oNhfce/NK B{z pokposk
gqdkB eoBhl
 :{Bhtof;Nh  dhnK ;aeshnK ns/ ekieko. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
628
(vii) e?Ag;K B{z ;Ekgs eoB ns/ T[jBK d/ ;zpZXheoB bJh ;ko/ iao{oh
T[gkn eoB/l
(viii) e/Adoh bkfJpo/oh, ftGkrh bkfJpo/ohnK, nikfJp^xo ns/
;wtosh wkwfbnK B{z ;Ekgs eoBkl
(ix) nfijhnK cah;K ns/ j'o yofunK dh wzr eoBh, fit/A w[eZoo
ehsk ikt/l
(x) :{Bhtof;Nh d/ gZy ftZu f;oi/ rJ/ NoZ;NK ns/ fJzv'w?AN B{z XkoD
eoBk, T[BQK dk gqpzX eoBk ns/ T[BQK B{z ubkT[Dkl
(xi) wkB^noE fvrohnK ;z;fEs ns/ gqdkB eoBhnK, fit/A w[eZoo
ehsk ikt/l
(xii) nekdfwe T[Zswsk dhnK feosK B{z SkgDk ns/ gqekf;as eoBk
ns/ T[Zswsk dhnK u/noK ;Ekgs eoBkl
(xiii) ;wki d/ f;Zfyne s"o s/ gZSV/ ;so ftZu f;Zfyne ;j{bsK d/
gq;ko bJh ft;a/;a T[gkn eoB/l
(xiv) y/vK ns/ ;?fBe ebK B{z T[s;akfjs eoBk ns/ gqc[Zbs eoBkl
(xv) seBheh, gqpzXeh, wfB;Nhohnb ns/ j'o iao{oh nk;kwhnK dh
f;oiBk eoBk ns/ T[BQK s/ fB:[eshnK eoBkl
(xvi) :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB ns/ j'o e/Adoh, oki J/iz;hnK iK fe;/
j'o ftnesh iK ;zrmB gk;'A rqKNK gqkgs eoBhnKl
(xvii)Gkosh ns/ ftd/;ah eoz;hnK ftZu s'jca/, dkB ;theko ns/ gqkgs
eoB/ ns/ eoia/ ns/ g/;arhnK b?DhnKl
(xviii)T[d:'r, eko'pko ns/ ;wtorh ftf;anK d/ pko/ ftZu go;go s"o
s/ ;theko:'r fBpzXBK ns/ ;aosK ’s/ y'i gq'i?eNK ns/ ;bkjekoh
dk fiazwk b?Dkl
(xix) :{Bhtof;Nh d/ T[d/;aK B{z f;o/ ukVQB bJh gqftXkB, nkovhB?A; ns/
ftfB:w pDkT[D/l
(xx) :{Bhtof;Nh d/ nfXnkgeK, ftfdnkoEhnK ns/ eowukohnK dh
;ya;hns ftek; bJh gkmeqw s'A pkjobhnK ;orowhnK B{z
T[s;akfjs ns/ gqc[Zbs eoBkl
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
629
(xxi) go;go nkXko s/ j'o d{;ohnK :{Bhtof;NhnK dh s[bBk ftZu
d'joh fvroh, fvgb'wk iK ;oNhfce/N gqdkB eoB/l
(xxii) :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB dhnK ;/XK nB[;ko ;zxNe ekbi,
;z;EktK, d{o e?Ag; e/Ado, d{i/ d/;aK ftZu e/Ado ns/ i'Bb iK y/soh
e/Ado, nfXn?B e/Ado, f;ybkJh e/Ado (Gkt/A T[BQK dk e'Jh th BK
fbnk iKdk j't/) ;Ekgs eoBkl
(xxiii) :{Bhtof;Nh dh fe;/ u[ZethA iK nu[ZethA ;zgZsh B{z yohdDk, nois
eoBk ns/ gZN/ s/ b?Dk iK ofjB eoBk ns/ t/uDk, gZN/ s/ d/Dk,
ofjB eoBk, jZe pdbh eoBk ns/ w[zsfeb eoBkl
(xx iv) Gkosh ftfdnkoEhnK, Gkosh n;b/ d/ ftneshnK, nD^fBtk;h
Gkosh ns/ pd/;ah BkrfoeK B{z dkyabk d/Dk ns/ Gkosh ns/ pd/;ah
eoz;hnK ftZu ftfdnkoEhnK dhnK tZy^tZy ;q/aDhnK bJh cah;
YKuk w[eZoo eoBk ns/ cah; gqkgs eoBkl
(xxv) go;go s"o ’s/ ;theko:'r fBpzXBK ns/ ;aosK s/ Gkos ns/ pd/;a
ftZu j'o ;z;EktK ns/ :{Bhtof;NhnK Bkb fwbtosB ukj[Dkl
(xx v i) :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB d[nkok T[fbys ehs/ rJ/ wkgdzvK d/
nB[;oD ftZu :{Bhtof;Nh d/ nfXnkgeK ns/ eowukohnK dhnK
sBykjK, fwjBskB/ ns/ wkD^GZs/ B{z fBoXkos eoBkl
(x xv ii);t?^gqwkDB eoBk ns/ Bt/A e'o; ;a[o{ eoBk fi; B{z oki ;oeko iK
fe;/ oki :{Bhtof;Nh iK fe;/ j'o p"vh s'A, i' oki ;oeko d[nkok
oki d/ fe;/ nkovhB?A; nXhB ;Ekgs ehsh j't/, fe;/ nkfrnk,
gqtkBrh, b;z;, ;oNhfce/N, fJsokiajhDsk ;oNhfce/N,
nyafsnko iK e'Jh j'o d;skt/ia gqkgs eoB s'A S'N j't/rhl ns/
(x x v ii i)nfij/ ;ko/ T[gkn eoB/ ns/ nfij/ j'o ;G ekoi eoB/, i'
:{Bhtof;Nh d/ T[d/;aK B{z nZr/ tXkT[D bJh iao{oh iK T[fus j' ;ed/
j'D.
6H (1) :{Bhtof;Nh nkgD/ e?Ag;K ns/ fJ; d/ Bkb ;zpZX ;z;EktK i' fe
;';kfJNh d[nkok ubkJhnK ns/ gqpzX ehshnK iKdhnK jB, nzdo jh nkgDh
nfXekosk dh tos'A eo/rh.
 :{Bhtof;Nh dh 
nfXekosk.  
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
630
(2) :{Bhtof;Nh T[BQK j'o f;Zfyne iK g/;a/to ;z;EktK B{z nkgD/ Bkb
;zpZX eo/rh fijVhnK ;';kfJNh d[nkok ;Ekgs, ubkJhnK iK gqpzX ehshnK
iKdhnK jB.
7H (1) :{Bhtof;Nh d/ j/m^fby/ nfXekoh j'Dr/, noEksL^
(i) ftfiaNol
(ii) uK;bol
(iii) tkJh;^uK;bol
(iv) ekoiekoh vkfJo?eNol
(v) ofi;Nokol
(vi) w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekohl ns/
(vii) :{Bhtof;Nh d/ nfij/ j'o nfXekoh, fit/A fe gqftXkBK
d[nkok :{Bhtof;Nh d/ nfXekoh n?bkB/ ikD.
8H (1) gzikp dk okigkb :{Bhtof;Nh dk ftfiaNo j't/rk.
(2) ftfiaNo fvrohnK ns/ fvgb'w/ gqdkB eoB bJh :{Bhtof;Nh dh
eBt'e/;aB dh gqXkBrh eo/rk.
(3) ftfiaNo B{z :{Bhtof;Nh d/ wkwfbnK ;pzXh e'Jh th ;{uBk b?D dk
nfXeko j't/rk.
(4) ftfiaNo, uK;bo d/ Bkb w;atok eoe/, nfij/ ftnesh d[nkok
fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD iK iKu^gVskb iK nfijh e'Jh j'o
rZb eotk ;e/rk, fit/A fe T[j :{Bhtof;Nh d/ gqpzXeh, nekdfwe iK
ekoiekoh wkwfbnK d/ ;zpzX ftZu fBod/;a d/ ;edk j't/.
(5) ftfiaNo, fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD iK iKu^gVskb
iK nfijh e'Jh j'o rZb eoB d/ nkgD/ fJokd/ ;pzXh jo/e wkwb/ ftZu
:{Bhtof;Nh B{z B'fN; d/t/rk ns/ fijh fe ;{os j't/, :{Bhtof;Nh nkgDk
fJZe gqshfBX fB:[es eo/rh i' nfij/ fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD
iK iKu^gVskb iK nfijh e'Jh j'o rZb eoB d/ ;w/A jkiao oj/rk.
(6) ftfiaNo nfij/ fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD iK
iKu^gVskb d/ BshfinK pko/ tkJh;^uK;bo B{z ;{uBk d/ ;e/rk ns/
 :{Bhtof;Nh d/ nfXekoh. 
 ftfiaNo. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
631
tkJh;^uK;bo ftfiaNo d/ ftukoK Bkb nfijh ;bkj s/ i' ftfiaNo tZb'A
fdZsh rJh j't/ ns/ nfijh ;bkj s/ ehsh rJh ekotkJh ;pzXh ;ak;e p"vh
B{z ;z;{fus eo/rk.
(7) tkJh;^uK;bo ftfiaNo B{z T[; fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS,
;ot/yD iK iKu^gVskb iK nfijh jh fe;/ j'o rZb, fijh fe ;{os j't/,
;pzXh :{Bhtof;Nh d[nkok ehsh rJh ekotkJh iK sithia ehsh rJh ekotkJh
pko/ ;{fus eo/rk.
(8) i/ oki ;oeko b'e fjZs ftZu :{Bhtof;Nh iK  T[;dhnK ;z;EktK
Bkb ;pzXs fe;/ wkwb/ ftZu fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD iK
iKu^gVskb, fijh fe ;{os j't/, eotkT[Dh T[fus ;wMdh j? sK oki ;oeko
d[nkok fJ; pko/ ftfiaNo B{z jtkbk ehsk ikt/rk, i', uK;bo d/ Bkb w;atok
eoe/, nfij/ fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD iK iKu^gVskb
eotkJ/rk.
9H (1) u/now?B, :{Bhtof;Nh dk uK;bo j't/rk ns/ ftfiaNo dh r?o^jkiaoh
ftZu uK;bo :{Bhtof;Nh dh eBt'e/;aB dh gqXkBrh  eo/rk.
(2) uK;bo :{Bhtof;Nh dk w[Zyh j't/rk.
(3) uK;bo ;ak;e p"vh dk u/now?B j't/rk ns/ T[j nkgD/^nkg iK
:{Bhtof;Nh dh ;pzXs nEkoNh dh f;cako;a s/ :{Bhtof;Nh d/ eowukohnK
ns/ nfXekohnK dhnK ;kohnK fB:[eshnK, BkwiadrhnK, jNkT[Dk,
w[nZsbhnK ns/ w[V^pjkbhnK eoB dk ca?;bk ns/ gqtkBrh d/t/rk.
(4) uK;bo :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK nfXekoh tZb'A bJ/ rJ/
fe;/ th ca?;b/ B{z ;'X iK T[; B{z gosk ;e/rk ns/ nkgD/^nkg iK fe;/ j'o soQK
nkgDhnK ;aeshnK dh tos'A eod/ j'J/ :{Bhtof;Nh d/ ekieko d/ ;[:'r
;zukbB B{z uZbd/ oZyD bJh ;kohnK iao{oh rZbK eo ;e/rk.
(5) uK;bo e'b :{Bhtof;Nh d/ T[d/;aK B{z nZr/ tXkT[D bJh ns/ fJ;
Bkb nB[;zre fe;/ wkwb/ ;pzXh nfij/ j'o ;ko/ ekoi eoB dhnK ;aeshnK
j'DrhnK ns/ uK;bo tZb'A bJ/ rJ/ ;ko/ c?a;b/ nzfsw j'Dr/ ns/ :{Bhtof;Nh
Bkb ;pzXs ;kfonK bJh pzXBekoh j'Dr/.
(6) i/, uK;bo dh okJ/ ftZu, :{Bhtof;Nh d/ fe;/ nfXekoh iK
nEkoNh dk e'Jh ca?;bk fJ; n?eN iK gqftXkBK iK nkovhB?A;K iK ftfB:wK
 uK;bo. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
632
nXhB gqdkB ehshnK rJhnK ;aeshnK s'A pkjo j? iK T[BQK dk :{Bhtof;Nh
d/ fjZsK s/ gqshe{b gqGkt g?D dh ;zGktBk j? sK T[j nfij/ nfXekoh iK
nEkoNh B{z gzdoK fdBK dh w[Zds d/ nzdo nkgD/ ca?;b/ B{z ;'XD bJh ej/rk ns/
i/ nfXekoh iK nEkoNh nfij/ ca?;b/ ftZu g{oB s"o s/ iK nzf;ae s"o s/ ;'X
eoB s'A fJBeko eodh j? iK gzdoK fdB dh w[Zds d/ nzdo T[; s/ e'Jh ca?;bk
b?D ftZu n;cab ofjzdh j? sK T[; wkwb/ ftZu uK;bo dk ca?;bk nzfsw
j't/rk.
(7) i/, fe;/ th ;w/A, fe;/ gqshp/Bsh d/ gqkgs j'D ’s/ iK  j'o soQK
uK;bo B{z fJj gqshs j[zdk j? fe :{Bhtof;Nh d/ tkJh;^uK;bo iK e'Jh j'o
nfXekoh tZb'A,^
(T) fJ; n?eN nXhB iK j'o soQK T[; s/ no'g/ rJ/ fe;/ eosZt
B{z fBGkT[D ftZu e'skjh ehsh rJh j?l iK
(n) e'Jh ekotkJh fJ; sohe/ Bkb ehsh rJh j? i' fe :{Bhtof;Nh
d/ fjZsK d/ gqshe{b j?l  iK
(J) :{Bhtof;Nh d/ wkwfbnK dk gqpzXB eoB ftZu n;woZE j?,
sK uK;bo, fJ; sZE d/ j[zfdnk j'fJnK th fe T[; nfXekoh dh nT[X ni/
g{oh BjhA j'Jh, fbysh j[ewK d[nkok ekoB dZ;d/ j'J/ tkJh;^uK;bo iK
nfXekoh B{z T[; sohe s'A fit/A fe j[ewK ftZu T[fbys ehsh rJh j't/, T[;
s'A nkgDk nj[dk SZvD dh b'VBk eo ;edk j?. tkJh;^uK;bo iK ;pzXs
nfXekoh tZb'A T[; T[fbys ehsh rJh sohe s'A nkgDk nj[dk SZfvnk frnk
;wfMnk ikt/rkL
gozs{ nfijk e'Jh th j[ew T[d'A sZe gk; BjhA ehsk ikt/rk id'A sZe
nfijh ekotkJh sithias eoB d/ nkXko tkJh;^uK;bo B{z iK T[; nfXekoh
B{z ;z;{fus BjhA ehs/ iKd/ ns/ T[; B{z T[; s/ ;[DtkJh dk tkip w"ek BjhA d/
fdZsk iKdk.
10H (1) tkJh;^uK;bo, ;ak;e p"vh tZb'A f;cako;a ehs/ rJ/ gzi ftneshnK
d/ g?Bb ftZu'A uK;bo d[nkok fB:[es ehsk ikt/rk ns/ fJ; n?eN d/ T[gpzXK
d/ skp/, fszB ;kb dh nT[X bJh nj[dk XkoB eo/rkL
gozs{ tkJh;^uK;bo nkgDh nT[X d/ r[iaoB s'A pknd th T[d'A sZe
 tkJh;^uK;bo. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
633
nj[dk XkoB oZy/rk id'A sZe fe BtK tkJh;^uK;bo jkiao BjhA j[zdk, gozs{
fe;/ th wkwb/ ftZu, fJj w[Zds fJZe ;kb s'A tZX BjhA j't/rh.
(2) fe;/ th ftnesh B{z tkJh;^uK;bo ti'A fB:[es Bjh ehsk ikt/rk,
id'A sZe fe T[; e'b :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB iK e/Adoh ;oeko d[nkok
f;oih iK rms ehsh rJh fJ; d/ pokpo dh p"vh d[nkok T[fbys ehshnK
rJhnK nfijhnK :'rsktK Bk j'D.
(3) tkJh;^uK;bo ;w[Zu/ o{g ftZu :{Bhtof;Nh dk fJzukoi j't/rk i'
fe :{Bhtof;Nh d/ wkwfbnK s/ nkw fBrokBh ns/ ezNo'b oZy/rk ns/
:{Bhtof;Nh dhnK tZy^tZy nEkoNhnK d/ ca?;fbnK B{z sewhb eo/rk.
(4) ftfiaNo ns/ uK;bo d/ r?o^jkiaoh dh ;{os ftZu, tkJh;^uK;bo
:{Bhtof;Nh dh eBt'e/;aB dh gqXkBrh eo/rk.
(5) tkJh;^uK;bo nfij/ fBpzXBK ns/ ;aosK s/ fB:[es ehsk ikt/rk
ns/ nfijhnK ;aeshnK dh tos'A ns/ nfij/ ekiekoK B{z fBGkJ/rk, fit/A
w[eZoo ehsk ikt/.
11H (1) ekoiekoh vkfJo?eNo B{z tkJh;^uK;bo d[nkok nfij/ fBpzXBK
ns/ ;aosK s/ fB:[es ehsk ikt/rk, fit/A w[eZoo ehsk ikt/.
(2) tkJh;^uK;bo dh r?o^jkiaoh ftZu, ekoiekoh vkfJo?eNo ftZs
ew/Nh dk u/nogo;B j't/rk ns/ nfijhnK j'o ;aeshnK dh tos'A eo/rk ns/
nfij/ eosZt fBGkJ/rk, fit/A w[eZoo ehsk ikt/.
12H (1) ofi;Noko, uK;bo d[nkok ;ak;e p"vh tZb'A f;cako;a ehs/ rJ/
fszB ftneshnK d/ g?Bb ftZu'A fB:[es ehsk ikt/rk.
(2) fe;/ th ftnesh B{z ofi;Noko ti'A fB:[es BjhA ehsk ikt/rk
id'A sZe fe T[; e'b :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB iK e/Adoh ;oeko d[nkok
f;oih iK rms fJ; d/ pokpo dh p"vh d[nkok T[fbys ehshnK rJhnK
nfijhnK :'rsktK Bk j'D.
(3) ofi;Noko :{Bhtof;Nh bJh ns/ T[;d/ BfwZs ;ko/ w[nkfJfdnK
s/ d;yas eo/rk ns/ ;ko/ d;skt/iK iK foekov B{z gqwkfDe eo/rk.
(4) ofi;Noko ;ak;e p"vh, gqpzXeh p'ov ns/ nekdfwe e"A;b dk
w?Apo^;eZso j't/rk, gozs{ T[; e'b t'N dk nfXeko BjhA j't/rk.
 ekoiekoh vkfJo?eNo.  ofi;Noko. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
634
(5) ofi;Noko nfijhnK j'o ;aeshnK dh tos'A ns/ nfij/ j'o
ekieko fBGkJ/rk, fit/A w[eZoo ehsk ikt/.
13H (1) w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh uK;bo d[nkok nfij/ sohe/ Bkb
fB:[es ehsk ikt/rk, fit/A w[eZoo ehsk ikt//.
(2) e'Jh th ftnesh T[d'A sZe w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh d/ s"o s/
fB:[esh bJh ekpb BjhA j't/rk id'A sZe T[j ukoNov b/ykeko BjhA j?.
(3) w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh nfijhnK ;aeshnK dh tos'A eo/rk
ns/ nfij/ ekieko fBGkJ/rk, fit/A w[eZoo ehsk ikt/.
14H (1) :{Bhtof;Nh T[; d/ ekieko d/ ;[:'r ;zukbB bJh fit/A iao{oh
;wMdh j't/, nfij/ j'o nfXekoh fB:[es eo ;edh j?.
(2) :{Bhtof;Nh d/ nfij/ j'o nfXekohnK B{z fB:[es eoB dk sohek
ns/ T[jBK dhnK ;aeshnK ns/ ekieko nfij/ j'Dr/, fit/A w[eZoo ehsk
ikt/.
15H :{Bhtof;Nh dhnK j/m^fbyhnK nEkoNhnK j'DrhnK, noEksL^
(i) ;ak;ae p"vhl
(i) gqpzX^p'ovl
(i) nekdfwe e"A;bl
(i) ftZs ew/Nhl ns/
(i) nfijhnK j'o nEkoNhnK, fit/A gqftXkBK d[nkok :{Bhtof;Nh
dhnK nEkoNhnK n?bkBhnK rJhnK j'D.
16H (1) ;ak;e p"vh j/m^fby/ ftneshnK s'A fwb e/ pD/rh, noEksL^
(i) uK;bol u/now?B
(ii) tkJh;^uK;bol w?Apo
(iii) ;';kfJNh tZb'A Bkwiad ehs/ fszB ftnesh, w?Apo
fiBQK ftZu'A d' T[Zx/ f;Zfynk^;ak;asoh j'Dr/l
(iv) uK;bo d[nkok Bkwiad ehsk frnk :{Bhtof;Nh w?Apo
s'A pkjo'A gqpzXB iK ;{uBk seBkb'ih dk fJZe
wkfjo ftneshl
 w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh.  j'o nfXekoh.  :{Bhtof;Nh dhnK nEkoNhnK. 
 ;ak;e p"vh. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
635
(v) uK;bo d[nkok Bkwiad ehsk frnk fJZe w?Apo
ftZsh wkfjol
(vi) ekoiekoh vkfJo?eNol ns/ w?Apo
(vii) ;eZso, gzikp ;oeko, T[u/oh f;Zfynk w?Apo
ftGkr, iK T[; dk gqshfBX i' fe ;z:[es
;eZso d/ nj[d/ s'A EZb/ dk Bk j't/.
(2) ;ak;e p"vh :{Bhtof;Nh dh ;ot^T[Zu p"vh j't/rh. fJj j/m^fby/
ekieko fBGkJ/rh, noEksL^
(i) gqftXkBK, nkovhB?A;K ns/ ftfB:wK d/ nB[;ko :{Bhtof;Nh
d/ ekiekoK B{z ezNo'b eoB bJh fBod/;a d/D/ ns/ nkw
fBrokBh gqdkB eoBkl
(ii) :{Bhtof;Nh dhnK j'o nEkoNhnK d/ ca?;fbnK dh Biao;kBh
eoBh i/ T[j gqftXkBK, nkovhB?A;K ns/ ftfB:wK d/ T[gpzXK
d/ nB[o{g Bk j'Dl
(iii) :{Bhtof;Nh dh ;bkBk fog'oN ns/ piN B{z gqtkB eoBkl
(iv) :{Bhtof;Nh d[nkok ngDkJhnK ikD tkbhnK ft;sfos
BhshnK B{z fB:s eoBkl
(v) i/ nfijh ;fEsh g?dk j[zdh j? fe ;ko/ :sBK d/ pkti{d
:{Bhtof;Nh dk ;[uko{ ezweki ;zGt BjhA ofjzdk, sK ;';kfJNh
B{z :{Bhtof;Nh dk ;t?^fJZSs ;wkgD eoB dh f;cako;a
eoBhl ns/
(vi) nfijhnK j'o ;aeshnK dh tos'A eoBh, fit/A gqftXkBK
d[nkok w[eZoo ehshnK ikD.
(3) ;ak;e p"vh e?bzvo ;kb ftZu xZN'^xZN d' tko fJeZsosk eo/rh.
(4) ;ak;e p"vh dh fJeZsosk bJh xZN' xZN e'ow gzi dk j't/rk.
17H (1) gqpzX^p'ov j/m^fby/ w?ApoK s'A fwb e/ pD/rk, noEksL^
(i) uK;bo iK T[; dk Bkwiadl u/nogo;B
(ii) tkJh;^uK;bo w?Apo
 gqpzX^p'ov. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
636
(iii) ekoiekoh vkfJo?eNol w?Apo
(iv) ;';kfJNh d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/ ;ak;e w?Apo
p"vh d/ d' w?Apol
(v) oki ;oeko d/ gqshfBX ti'A f;Zfynk ;pzXh, w?Apo
;pzXs vkfJo?eN'o/N dk vkfJo?eNol
(vi) ;';kfJNh d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/ fszB w?Apo
ftnesh i' ;';kfJNh d/ w?Apo BjhA jBl
(vii) ;';kfJNh d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/, w?Apo
nfXnkgeK ftZu'A d' ftneshl ns/
(viii) tkJh;^uK;bo d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/ w?Apo
d' nfXnkge.
(2) gqpzX^p'ov dhnK nfijhnK ;aeshnK ns/ ekieko j'Dr/, fit/A
w[eZoo ehsk ikt/.
(3) gqpzX^p'ov e?bzvo ;kb ftZu xZN'^xZN d' tko fJeZsosk
eo/rk.
(4) gqpzX^p'ov dh fJeZsosk bJh xZN' xZN e'ow gzi dk j't/rk.
18H (1) nekdfwe e"A;b j/m^fby/ w?ApoK s'A fwbe/ pD/rh, noEksL^
(i) tkJh;^uK;bol u/nogo;B
(ii) oki ;oeko d[nkok T[; d/ gqshfBX ti'A w?Apo
Bkwiad ehsk frnk fJZe T[Zxk nekdfwe
ftneshl ns/
(iii) nfij/ j'o w?Apo, fit/A w[eZoo ehsk ikt/. w?Apo
(2) nekdfwe e"A;b :{Bhtof;Nh dh gqw[Zy nekdfwe p"vh j't/rh ns/
fJj fJ; n?eN, gqftXkBK, nkovhB?A;K ns/ ftfB:wK d/ T[gpzXK d/ skp/,
:{Bhtof;Nh dhnK nekdfwe BhshnK ftZu skbw/b  eo/rh ns/ T[BQK s/ nkw
fBrokBh oZy/rh.
(3) nekdfwe e"A;b dh fJeZsosk dk e'ow nfijk j't/rk, fit/A
w[eZoo ehsk frnk j't/.
 nekdfwe e"A;b. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
637
19H (1) ftZs ew/Nh j/m^fby/ w?ApoK s'A fwb e/ pD/rh, noEksL^
(i) tkJh;^uK;bol u/nogo;B
(ii) ekoiekoh vkfJo?eNol w?Apo
(iii) ofi;Nokol w?Apo
(iv) ftGkrK d/ w[ZyhnK ftZu'A d' ftnesh w?Apo
tkohnK Bkbl
(v) uK;bo d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/ d' w?Apo
ftnesh, fiBQK ftZu'A fJZe ftZsh wkfjo
j't/rkl ns/
(vi) w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh. w?Apo^;eZso
20H (1) w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh b'VhAd/ d;skt/iK Bkb, :{Bhtof;Nh
dk ;bkBk piN fsnko eotkJ/rk ns/ T[; B{z gqtkBrh bJh ftZs ew/Nh B{z
g/;a eo/rk. w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh :{Bhtof;Nh dh ;bkBk nkwdB ns/
yofunK d/ b/y/ th fsnko eotkJ/rk ns/ fJ; ;pzXh ftZs ew/Nh tZb'A fB:[es
ehs/ rJ/ ukoNov b/ykeko d[nkok fJ; dk nkfvN eotkJ/rk.
(2) T[g^Xkok (1) ftZu jtkbk fdZs/ nB[;ko :{Bhtof;Nh dh nkwdB
ns/ yofunK d/ nkfvN ;pzXh B'N Bkb ftZs ew/Nh d[nkok gqtkB ehs/ rJ/
piN B{z uK;bo dh gqtkBrh bJh T[; nZr/ g/;a ehsk ikt/rk.
(3) ftZs ew/Nh :{Bhtof;Nh d/ ftZsh wkwfbnK s/ uK;bo Bz{ ;bkj
d/t/rh.
21H fJ; n?eN dh Xkok 15 d/ yzv (v) nXhB nEkoNhnK dk rmB, ;aeshnK
ns/ ekieko nfij/ j'Dr/, fit/A gqftXkBK ftZu T[gpzXs ehsk ikt/.
22H e'Jh ftnesh :{Bhtof;Nh dh fe;/ p"vh iK nEkoNhnK dk w?Apo j'D
d/ Bkekpb j' ikt/rk, i/ T[j,^
(i) ftrV^fus j? ns/ fe;/ ;aestkB ndkbs d[nkok nfijk n?bkfBnk
j'fJnk j?l iK
(ii) fJZe nw[Zes fdtkbhnk j?l iK
(iii) fe;/ ;dkukoe froktN ftZu gbu/ ngokX bJh f;ZX^d';a mfjokfJnk
frnk j? l iK
 ftZs ew/Nh. 
 ftZs ew/Nh d/ ekieko. 
 j'o nEkoNhnK.   nEkoNh iK p"vh dh w?Apof;aZg bJh BkekpbhnsK. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
638
(iv) fe;/ o{g ftZu fe;/ gqhfynk dk ;zukbD eoB ftZu fe;/ nDT[fus
nkuoD Bkb yfus j'D eoe/ iK T[; B{z gqc[Zbs eoB ekoB
;iak^:kcask j' frnk j?.
23H :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK fe;/ j'o p"vh d[nkok fJ; n?eN
nXhB ehsk frnk e'Jh ekoi, iK ekotkJhnK f;oca fJ; ekoB BkikfJia
BjhA j'DrhnK fe^
(T) nEkoNh iK p"vh ftZu e'Jh EK ykbh j? iK T[; d/ rmB ftZu e'Jh
so[ZNh j?l iK
(n) T[; d/ w?Apo ti'A ekoi eo oj/ fe;/ ftnesh dh Bkwiadrh iK
fB:[esh ftZu e'Jh so[ZNh iK p/ekfJdrh j?l iK
(J) nfij/ ekoi iK ekotkJh ftZu e'Jh so[ZNh iK p/ekfJdrh j? i'
wkwb/ d/ r[DK s/ gqGkt BjhA gkT[Adh.
24H i/ :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK p"vh ftZu fe;/ w?Apo dh w"s j' ikD
ekoB iK T[; d/ n;shca/ iK nj[d/ s'A jNkJ/ ikD ekoB iK fi; ;woZEk ftZu
T[; B{z fB:[es iK Bkwiad ehsk frnk ;h T[; ;woZEk ftZu spdhbh j' ikD
ekoB e'Jh nk;kwh ykbh j[zdh j? sK T[; nEkoNh iK p"vh d[nkok fi; tZb'A
nfij/ w?Apo dh fB:[esh iK Bkwiadrh ehsh rJh ;h, fizBh S/sh ;zGt j' ;e/
T[; nk;kwh B{z Gfonk ikt/rkL
gozs{ :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK p"vh d/ w?Apo dh ;zeNekbh yakbh
j'Jh nk;kwh s/ Bkwiad iK fB:[es ehsk frnk nfijk ftnesh, w?Apo dh
pkeh ofjzdh fwnkd bJh jh nEkoNh iK p"vh d/ w?Apo d/ nj[d/ s/ pfDnk oj/
rk, fi; dh EK s/ T[; B{z fB:[es iK Bkwiad, fijh fe ;{os j't/, ehsk frnk
j?.
25H :{Bhtof;Nh dhnK nEkoNhnK iK nfXekoh nfijhnK ew/NhnK dk
rmB eo ;ed/ jB, i' nfijhnK ew/NhnK d[nkok ft;a/;a ezw B{z eoB bJh
iao{oh j' ;edhnK jB. nfijhnK ew/NhnK dk rmB ns/ eosZt nfij/
j'Dr/, fit/ w[eZoo ehs/ ikD.
26H (1) ;ak;e p"vh, ;w/A^;w/A s/, gqftXkB pDk ;e/rh iK gqftXkBK dh ;'X
iK T[BQK B{z fBo;s eo ;e/rh.
 ;zeNekbh  yakbh j'JhnK nk;kwhnK B{z GoBk.  
 gqftXkB pDkT[D        dh ;aesh. 
ykbh EktK ekoB
ekoiK iK
ekotkJhnK dk
BkikfJI B j'Dk.
ew/NhnK.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
639
(2) gqftXkB iK T[BK ftZu ehsh rJh e'Jh ;'X iK T[; dk  fBo;B eoB
bJh uK;bo dh gqtkBrh b'VhAdh j't/rh.
(3) fJ; n?eN d/ T[gpzXK d/ skp/, gqftXkB j/m^fby/ wkwfbnK bJh
T[gpzX eo ;eDr/, noEksL^
(i) :{Bhtof;Nh dhnK nEkoNhnK ns/ j'o p"vhnK, i' ;w/A^;w/A s/
rms ehshnK rJhnK j'D, d/ rmB, ;aeshnK ns/ ekiekol
(ii) tkJh;^uK;bo dh fB:[esh d/ fBpzXB ns/ ;aosK ns/ T[; dhnK
;aeshnK ns/ ekiekol
(iii) ofi;Noko, ekoiekoh vkfJo?eNo ns/ w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh
dh fB:[esh dk sohek, fBpzXB ns/ ;aosK ns/ T[BK dhnK ;aeshnK
ns/ ekiekol
(iv) j'o nfXekohnK ns/ nfXnkgeK dh fB:[esh dk sohek, fBpzXB
ns/ ;aosK ns/ T[BK dhnK ;aeshnK ns/ ekiekol
(v) :{Bhtof;Nh d/ eowukohnK dh ;/tk d/ fBpzXB ns/ ;aosKl
(vi) :{Bhtof;Nh, nfXekohnK, nfXnkgeK, eowukohnK ns/
ftfdnkoEhnK ftueko MrV/ dh ;{os ftZu ;kb;h iakpskl
(vii) wkB^noE fvrohnK gqdkB eoBkl
(viii) ftfdnkoEhnK B{z fNT{;aB cah; dh ndkfJrh s'A S'N ns/ T[BQK B{z
tiahca/ ns/ c?b'f;agK gqdkB eoBkl
(ix) dkyafbnK dh Bhsh, fi; ftZu ;hNK d/ okyt/AeoB B{z ftfB:ws
eoBk ;akwb j?l
(x) tZy^tZy e'o;K ftZu ;hNK dh frDshl ns/
(xi) fJ; n?eN nXhB j'o ;ko/ wkwb/ fiBQK bJh gqftXkB pDkT[D/
b'VhAd/ j'D.
(4) uK;bo dh gqtkBrh s'A pknd, :{Bhtof;Nh d/ gqftXkBK B{z oki
;oeko B{z T[; dh gqtkBrh bJh g/;a ehsk ikt/rk.
(5) oki ;oeko :{Bhtof;Nh tZb'A g/;a ehs/ rJ/ gqftXkBK s/ ftuko
eo/rh ns/ fpBK o{gG/d s'A iK nfij/ o{gG/d eod/ j'J/, i/ e'Jh j'D, fit/A fe
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
640
T[j iao{oh ;wMdh j't/, T[; B{z gqtkBrh d/t/rh ns/ gqftXkBK B{z :{Bhtof;Nh
B{z tkg; G/i/rh.
(6) :{Bhtof;Nh, ;ak;e p"vh dh gqtkBrh Bkb, oki ;oeko d[nkok
gqtkB ehs/ rJ/ gqftXkBK s/ nkgDh ;fjwsh ;z;{us eo/rh,  ns/ i/ :{Bhtof;Nh
oki ;oeko d[nkok ehs/ rJ/ e[ZM iK ;ko/ o{gG/dK B{z gqGkth pDkT[D dh fJZSk
BjhA oZydh sK T[j fJ; d/ ekoB d/ ;e/rh.
(7) oki ;oeko d[nkok gqftXkBK B{z nzsw o{g ftZu gqtkB eoB s'A
fgZS'A, fJjBK B{z :{Bhtof;Nh d/ ;oekoh riaN ftZu gqek;as ehsk ikt/rk.
(8) fJ; soQK pDkJ/ rJ/ gqftXkBK B{z oki ;oeko dh gqtkBrh s'A fpBK
;'fXnk BjhA ikt/rk.
27H (1) ;ak;e p"vh, ;w/A^;w/A s/, nkovhB?A; pDk ;e/rh iK T[BQK ftZu ;'X
eo ;e/rh, iK T[BK B{z fBo;s eo ;e/rh.
(2) jo/e pDkJ/ rJ/ nkovhB?A; iK T[; ftZu ehsh rJh e'Jh ;'X iK T[;
dk fBo;B eoB bJh uK;bo dh gqtkBrh b'VhAdh j't/rh.
(3) fJ; n?eN d/ T[gpzXK d/ skp/, nkovhB?A; j/m^fby/ ftf;anK bJh
T[gpzX eo ;eDr/,noEksL^
(i) :{Bhtof;Nh ftZu ftfdnkoEhnK dk dkybk ns/ T[BQK B{z nfij/ o{g
ftZu doi eoBkl
(ii) :{Bhtof;Nh dhnK fvrohnK, fvgb'w/ ns/ ;oNhfce/NK bJh
fB:s ehs/ ikD tkb/ nfXn?B e'o;l
(iii) :{Bhtof;Nh d[nkok fdZshnK ikD tkbhnK fvrohnK, fvgb'w/,
;oNhfce/NK ns/ j'o nekdfwe T[gkXhnK, fJBQK bJh :'rsktK
ns/ fJjBK B{z d/D ns/ gqkgs eoB bJh ngDkfJnk ikD tkbk
iakpskl
(iv) :{Bhtof;Nh ns/ fJ; Bkb ;zpZXs ;z;EktK ftZu tZy^tZy e'o;K d/
nfXn?B bJh gqhfynktK, fvrohnK, fvgb'fwnK d/ dkyab/ bJh
ns/ :{Bhtof;Nh d/ ;oNhfce/NK bJh, bJhnK ikD tkbhnK cah;Kl
(v) c?b'^tiahc/, tiahc/, ftfdnkoEh^tiahc//, gqdo;aBhnK, swr/ ns/
fJBkw d/D bJh ;aosKl
 nkovhB?A; pDkT[D dh ;aesh. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
641
(vi) gohfynktK dk ;zukbD, fi; ftZu gohfynk b?D tkbhnK p"vhnK,
gohfyneK ns/ wkvo/NoK d/ nj[d/ d/ fBpzXB, fB:[esh dk sohek
ns/ eosZtK pko/ ehs/ T[gpzX ;akwb jBl
(vii) :{Bhtof;Nh d/ ftfdnkoEhnK ftZu nB[;ak;aB pDkJh oZyDkl
(viii) :{Bhtof;Nh ftZu ftfdnkoEhnK bJh j';Nb dhnK ;j{bsK dhnK
;aosKl
(ix) :{Bhtof;Nh d/ nfXnkgeK ns/ eowukohnK d/ T[gbZGsk ns/ ;/tk
d/ fBpzXB ns/ ;aosKl
(x) :{Bhtof;Nh d[nkok ;Ekgs iK ;zGkb/ iKd/ ekbiK ns/ j'o ;z;EktK
dk gqpzXBl
(xi) :{Bhtof;Nh d/ ft;a/;a nfXeko gqkgs ekbiK ns/ j'o ;z;EktK dh
fBrokBh ns/ fBohyDl ns/
(xii) fJ; n?eN iK gqftXkBK nB[;ko T[j ;ko/ j'o wkwb/ fiBQK bJh
nkovhB?A;K d[nkok T[gpzX ehsk ikDk b'VhAdk j't/.
(4) uK;bo dh gqtkBrh s'A pknd, :{Bhtof;Nh d/ nkovhB?A; oki
;oeko dh gqtkBrh bJh g/;a ehs/ ikDr/.
(5) :{Bhtof;Nh tZb'A g/;a ehs/ rJ/ nkovhB?A;K s/ oki ;oeko ftuko
eo/rh ns/ fpBK o{gG/dK s'A iK nfij/ o{gG/d eod/ j'J/, i/ e'Jh j'D, fit/A T[j
iao{oh ;wMdh j't/, T[; B{z gqtkBrh d/t/rh ns/ T[BQK B{z tkg; :{Bhtof;Nh B{z
G/i d/t/rh.
(6) :{Bhtof;Nh, ;ak;e p"vh dh gqtkBrh Bkb, oki ;oeko d[nkok
gqtkB ehs/ rJ/ nkovhB?A;K s/ nkgDh ;fjwsh ;z;{us eo/rh ns/ i/
:{Bhtof;Nh oki ;oeko d[nkok ehs/ rJ/ e[ZM iK ;ko/ o{gG/dK B{z gqGkth
pDkT[D dh fJZSk BjhA oZydh sK T[j fJ; d/ ekoB th d/ ;e/rh.
(7) oki ;oeko d[nkok nkovhB?A;K B{z nzfsw o{g ftZu gqtkB eoB s'A
fgZS'A, fJjBK B{z :{Bhtof;Nh d/ ;oekoh riaN ftZu gqek;as ehsk ikt/rk.
(8) fJ; soQK pDkJ/ rJ/ nkovhB?A;K B{z oki ;oeko dh gqtkBrh s'A
fpBK ;'fXnk BjhA ikt/rk.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
642
28H :{Bhtof;Nh dh e'Jh nEkoNh fJ; n?eN, gqftXkBK ns/ nkovhB?A;K d/
T[gpzXK d/ ;zrs j/m^fbfynK bJh ftfB:w pDk ;e/rh,^
(i) fJ; dhnK fJeZsosktK ftZu gkbDk ehsk ikD tkbk iakpsk ns/
e'ow pDkT[D bJh b'VhAd/ w?ApoK dh frDsh fB:s eoBkl
(ii) fJ; d/ w?ApoK B{z fJeZsosktK dhnK soheK ns/ fJeZsosktK ftZu
ftuko/ ikD tkb/ ekoiK dk B'fN; d/Dk, ns/ fJeZsosktK dhnK
ekotkJhnK dk foekov oZyDkl ns/
(iii) ;ko/ wkwfbnK dk T[gpzX eoBk, i' fJ; n?eN, gqftXkBK iK
nkovhB?A;K d[nkok, ftfB:wK d[nkok T[gpzXs ehs/ ikD/ jB.
29H (1) :{Bhtof;Nh nfijh e'Jh th fvroh d/D s'A tofis j't/rh i'
:{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB iK e/Adoh ;oeko d[nkok fJ; d/ pokpo dh rms
ehsh rJh p"vh tZb'A wkBsk gqkgs BjhA j?.
(2) :{Bhtof;Nh bJh :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB (gqkJht/N
:{Bhtof;NhnK ftZu fwnkoK dh ;EkgBk ns/ ;zGkb) ftfB:w, 2003 iK
:{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB iK fe;/ j'o o?r{b/Noh p"vhnK d[nkok gqkJht/N
:{Bhtof;NhnK bJh pDkJ/ rJ/ fe;/ j'o ftfB:wK  dh gkbDk eoBh bkiawh
j't/rh.
30H (1) :{Bhtof;Nh dk fJZe nkw czav j't/rk, fi; ftZu ok;ah iwQK eotkJh
ikt/rh,^
(T)  :{Bhtof;Nh d[nkok gqkgs ehshnK rJhnK ch;K ns/ j'o
ukofiial
(n)  :{Bhtof;Nh d[nkok ;bkjekoh s'A ns/ nkgD/ fiazw/ bJ/ rJ/
j'o ezwK s'A gqkgs ehsh rJh e'Jh nkwdBl ns/
(J) fe;/ ;oekoh ns/ r?o^;oekoh cazv J/iz;hnK s'A y'i gq'i?eNK
bJh :{Bhtof;Nh d[nkok fe;/ ;o's s'A gqkgs ehs/ rJ/ czav
ns/ rqKNK.
(2)  nkw czv dh j/m^fby/ gq:'iBK bJh tos'A j't/rh, noEksL^
(T) :{Bhtof;Nh d[nkok bJ/ rJ/ eofianK, fi; ftZu T[; d/
ftnkia you/ th ;akwb jB, dh tkg; ndkfJrh eoB bJhl
 ftfB:w pDkT[D dh ;aesh. 
 :{Bhtof;Nh tZb'A ftfB:ws p"vhnK d/ fB:wK, ftfB:wK nkfd dh gkbDk eoBk.   nkw cazv. 
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
643
(n)  :{Bhtof;Nh d/ XB^Xkw dh ;zGkb bJhl
(J)  cazv d/ nkfvN d/ yaou/ dh ndkfJrh bJhl
(;) fe;/ dkt// iK ekotkJhnK d/ yaofunK dh g{osh eoB bJhl
(j) :{Bhtof;Nh d/ nfXekohnK ns/ eowukohnK dhnK sBykjK
ns/ GZfsnK dh ndkfJrh bJh ns/ nfij/ fe;/ nfXekoh
ns/ eowukoh B{z fe;/ bkG dh ndkfJrh eoB bJhl
(e) :{Bhtof;Nh dhnK nEkoNhnK, ew/Nh iK p'ov d/ w?ApoK d/
:ksok ns/ j'o GZfsnK dh ndkfJrh eoB bJhl
(y) ;wki d/ nkofEe s"o s/ ewia'o tor Bkb ;pzXs
ftfdnkoEhnK iK ;fj:'rh y'iekoK iK f;fynkoEhnK, fijh
fe ;{os j't/, iK nfij/ n?tkov gqkgs eoB bJh fe;/ gkso
ftfdnkoEh B{z ca?b'f;aZgK, tiahca/, ;jkfJskf;aZgK ns/ j'o n?tkovK
dh ndkfJrh eoB bJhl
(r) :{Bhtof;Nh d[nkok T[mkJ/ rJ/ fe;/ yofunK dh ndkfJrh
eoB bJhl
(x) :{Bhtof;Nh d/ gq:'iB bJh G'A nois eoB iK fe;/ fe;w
d/ ftek; d/ ezw iK fJ; soQK fe;/ j'o ;orowhnK d/ ;pzX
ftZu ndkfJrh eoB bJhl
(C) ;';kfJNh d[nkok :{Bhtof;Nh dh ;EkgBk ns/ T[; B{z ubkT[D
bJh bJ/ rJ/ eofianK ns/ fJ; bJh ehs/ rJ/ fBt/;aK dh
tkg; ndkfJrh eoB bJh ns/ g{zih d/ you/ dh ndkfJrh
eoB bJhl
(u) :{Bhtof;Nh d[nkok bJ/ rJ/ ;bkjekoh d/ ezw Bkb ;pzXs
ukoiK ns/ yofunK dh ndkfJrh bJhl ns/
(S) ;';kfJNh d[nkok :{Bhtof;Nh bJh iK fJ; d/ BfwZs fe;/
you/, sBykjK, eoK, d/DdkohnK dh ndkfJrh eoB bJh.
31H :{Bhtof;Nh e'b nfij/ j'o cazv j'Dr/, fit/A w[eZoo ehsk ikt/.
32H :{Bhtof;Nh, fe;/ th gq:'iBK bJh, fe;/ p?Ae iK ftZsh ;z;Ek iK Gkos
ns/ pd/;a d/ fe;/ j'o ;'w/ s'A XB T[Xko b? ;edh j?.
 j'o cazv.  T[Xko b?D dh ;aesh.  
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
644
33H :{Bhtof;Nh d/ ;ko/ cazv nfij/ sohe/ Bkb gqpzXs ehs/ ikDr/, fit/A
w[eZoo ehsk ikt/.
34H :{Bhtof;Nh dh nkwdB ns/ yofunK d/ b/y/ :{Bhtof;Nh d/ ukoNov
b/ykeko d[nkok nkfvN ehs/ ikDr/ ns/ T[j yks/ w[Zy ftZs ns/ b/yk nfXekoh
tZb'A ;kb ftZu fJZe tkoh ;ak;e p"vh dh gqtkBrh bJh g/;a ehs/ ikDr/.
35H  :{Bhtof;Nh jo/e nekdfwe ;?;aB dh ;a[o{nks ftZu eotkJhnK ikD
tkbhnK tZy^tZy nekdfwe ;orowhnK ;w/s :{Bhtof;Nh gqhfynktK dh
fSwkjh^do^fSwkjh iK ;bkBk, fijh fe ;{os j't/, nkoiah nB[;{uh fsnko
eo/rh ns/ SgtkJ/rh gozs{ fJj e?bzvo ;kb d/ nr;s d/ 30t/A fdB s'A pknd
BjhA j't/rh.
ftnkfynkL^ 'gqhfynktK dh nB[;{uh', dk wsbp j? jo/e g/go d/ nozG d/
;w/A, fdB ns/ sohe pko/ t/ot/ fdzdh ;wK^;koDh, fijVh gqhfynktK dh
;ehw dk fjZ;k j? fi; ftZu fttjkoe gqhfynktK ns/ ia[pkBh gqhfynktK, i/
e'Jh j'D, ;akwb jB.
36H (1) :{Bhtof;Nh, T[; d[nkok ft;a/;a e'o; dhnK bJhnK rJhnK
gqhfynktK dh nkyoh sohe s'A gzskbh fdB dh w[Zds d/ nzdo gqhfynktK d/
Bshi/ n?bkB eoB dk :sB eo/rh, ns/ fe;/ th jkbs ftZu, do;kJh rJh
sohe s'A ;Zm fdBK s'A pknd BjhA j'Dr/.
(2)  e'Jh gqhfynk iK fe;/ th gqhfynk dk Bshik f;oca fJ; ekoB
eoe/ BkikfJia x'f;as BjhA ehsk ikt/rk fe :{Bhtof;Nh d[nkok gqhfynktK
dh nB[;{uh B{z BjhA ngDkfJnk frnk.
37H :{Bhtof;Nh dh eBt'e/;aB jo nekdfwe ;kb ftZu fvrohnK, fvgb'w/,
;oNhfce/NK iK fe;/ j'o nekdfwe T[gkXhnK d/D bJh iK fe;/ j'o gq:'iB
bJh nfij/ sohe/ nB[;ko ehsh ikt/rh, fit/A w[eZoo ehsk ikt/.
38H i/ fe;/ ftnesh d/ :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK j'o p"vh dk w?Apo
j'D ;pzXh T[;dh fB:[esh iK jZe d/ ;pzX ftZu e'Jh gq;aB g?dk j[zdk j? sK T[j
uK;bo B{z G/fink ikt/rk, fi; s/ T[;dk ca?;bk nzfsw ns/ pzXBekoh j't/rk.
39H (1) i/ ;';kfJNh fJ; Gkt dk wsk gk; eodh j? fe :{Bhtof;Nh bJh
ftZsh iK fe;/ j'o ekoB eoe/ ekoieko eoBk ;zGt BjhA j?, sK T[j gzikp d/
okigkb B{z ikDekoh fjZs g/;a ehsk ikt/rk.
 cazvK dk gqpzX.  ;bkBk nkfvN.  gqhfynktK. 
 BshfinK dk n?bkB eoBk.   eBt'e/;aB.   ;pzXs nEkoNhnK ns/ p"vhnK d/ MrV/. 
;';kfJNh d[nkok
:{Bhtof;Nh ƒ
;wkgs eoB dk
wsk.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
645
(2) T[g^Xkok (1) ftZu jtkbk fdZs/ ws/ dh gqkgsh s/, gzikp dk
okigkb fJ; dh gqkgsh s'A fszB wjhfBnK d/ nzdo ws/ s/ ca?;bk bt/rk ns/
okigkb dh gqtkBrh s/, ;';kfJNh :{Bhtof;Nh B{z ;wkgs eoB bJh nZr/
tX/rh.
(3) :{Bhtof;Nh d/ ;wkgs eoB dh ;{os ftZu, :{Bhtof;Nh d/ ;ko/
XB^Xkw ;';kfJNh B{z fJzsekb ehs/ ikDr/.
40H :{Bhtof;Nh dh ;bkBk fog'oN ofi;Noko d[nkok tkJh;^uK;bo d/
fBod/;aK nXhB fsnko ehsh ikt/rh. ;bkBk fog'oN ;ak;e p"vh B{z nfijh
sohe B{z iK T[; s'A gfjbK g/;a ehsh ikt/rh fit/A gqftXkBK d[nkok w[eZoo
ehsk ikt/ ns/ ;ak;e p"vh d[nkok fJj ;bkBk fJeZsosk ftZu ftukoh
ikt/rh.
41H :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK fe;/ j'o p"vh d[nkok fJ; n?eN
nXhB ehsk frnk e'Jh ekoi iK ekotkJhnK f;oca fJ; ekoB BkikfJia
BjhA j'DrhnK fe,^
(T) nEkoNh iK p"vh ftZu e'Jh EK yakbh j? iK T[; d/ rmB ftZu e'Jh
so[ZNh j?l iK
(n) T[; d/ w?Apo ti'A ekoi eo oj/ ftnesh dh u'D, Bkwiadrh iK
fB:[esh ftZu e'Jh so[ZNh iK p/ekfJdrh j?l iK
(J) nfij/ ekoi iK ekotkJh ftZu e'Jh so[ZNh iK p/ekfJdrh j? i'
wkwb/ d/ r[DK s/ gqGkt BjhA gkT[Adh.
42H fJ; n?eN, gqftXkBK, nkovhB?A;K iK ftfB:wK d/ nB[;oD ftZu B/e^Bhsh
Bkb ehsh rJh iK ehsh ikDh fusts fe;/ rZb bJh :{Bhtof;Nh d/ fe;/
nfXekoh iK eowukoh d/ fto[ZX e'Jh dktk iK j'o ekB{zBh ekotkJh BjhA j'
;e/rh.
43H (1) fJ; n?eN, fJ; nXhB pDkJ/ rJ/ gqftXkBK, nkovhB?A;K iK
ftfB:wK ftZu doi fe;/ rZb d/ j[zfdnK j'fJnK th, ;';kfJNh, cazvK  dh
T[gbZpXsk j'D d/ skp/, fJ; n?eN, gqftXkBK, nkovhB?A;K iK ftfB:wK d/
T[gpzXK B{z f;o/ ukVQB d/ gq:'iBK bJh, :{Bhtof;Nh d/ ;ko/  ekoi iK fe;/
fJZe ekoi dk fB;skok eo ;edh j? ns/ T[; gq:'iB bJh, id'A sZe nfijh
nEkoNh j'Ad ftZu BjhA nk iKdh iK e'Jh nfijk nfXekoh fB:[es BjhA j'
 ;bkBk fog'oN.  
 B/e^Bhsh Bkb ehsh ekotkJh dk pukT[.  nzsoekbh T[gpzX. 
\kbh EktK d[nkok
ekoiK iK
ekotkJhnK dk
BkikfJI Bk j'Dk.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), OCTOBER 28, 2025
(KRTK 6, 1947 SAKA)
646
iKdk, ;';kfJNh nfijhnK ;aeshnK dh tos'A eo ;edh j? ns/ nfij/
eosZtK B{z fBGk ;edh j? fijV/ fJ; n?eN iK nfij/ gqftXkBK, nkovhB?A;K
iK ftfB:wK d[nkok  :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK nfXekoh d[nkok
fBGkJ/ ikD/ j[zd/ jB.
(2) ;';kfJNh, nkgD/ ftt/e nB[;ko, T[jBK :{Bhtof;NhnK Bkb iK
T[; d/ fe;/ th iK ;ko/ ;z;EkBK dh ;zpZXsk, fiBQK Bkb T[j toswkB ftZu
;zpZXs jB, nfij/ ;w/A sZe id'A sZe :{Bhtof;Nh T[BQK dh ;zpZXsk nkgD/ jZE
ftZu b?D bJh fsnko BjhA j' iKdh, ikoh oZy ;edh j?.
44H i/ fJ; n?eN d/ fe;/ T[gpzXK B{z gqGkth pDkT[D ftZu e'Jh emBkJh g?dk
j[zdh j? sK oki ;oeko, uK;bo Bkb w;atok eoe/, ;oekoh riaN ftZu
gqek;as j[ew d[nkok, nfij/ T[gpzX pDk ;e/rh i' fJ; n?eN d/ T[gpzXK Bkb
n;zrs Bk j'D i' T[j nfijh emBkJh B{z d{o eoB bJh iao{oh ;wMdh j't/L
gozs{ fJ; n?eN d/ nozG dh sohe s'A d' ;kb dh w[Zds r[iaoB s'A fgZS'A
fJ; Xkok nXhB e'Jh th nfijk j[ew BjhA ehsk ikt/rk.
45H (1) vhHJ/HthH :{Bhtof;Nh nkovhB?A;, 2012 (2012 dk gzikp nkovhB?A;
BzL 5) fJ; d[nkok fBo;s ehsk iKdk j?.
(2) nfij/ fBo;B d/ j[zfdnK j'fJnK th, T[g^Xkok (1) ftZu jtkbk
fdZs/ nkovhB?A; nXhB ehsh rJh e'Jh rZb iK e'Jh ekotkJh fJ; n?eN
nXhB ehsh iK ehsh rJh ;wMh ikt/rh.
phHphHn?;H s/ih,
gqw[Zy ;eZso, gzikp ;oeko,
ekB{zBh ns/ ftXkfBe eko^ftjko ftGkr.
3540/10-2025/Pb. Govt. Press, S.A.S. Nagar
 emBkJhnK d{o eoB dh ;aesh.   fBo;B ns/ pukT[.  

‹ Prev All Punjab acts Next ›