The Punjab Special Powers (Press) Act, 1956
Punjab · state statute
Open in Lexace · Ask the AI about this actPUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
62
EXTRAORDINARY
Published by Authority
CHANDIGARH, WEDNESDAY , JUNE 18, 2025
(JYAISTHA 28, 1947 SAKA)
ftXkBe nB[[g{oe
wIw{B gzB/
Gkr I n?eN
1H gzikp irhoK dk g[[Bo^rqfjD n?eN, 1957
(1957 dk gzikp n?eN BzH 39)
2H gzikp ftP/P PeshnK (g?q?;) n?eN, 1956
(1956 dk gzikp n?eN BzH 38)
3H gbkePk :{Bhtof;Nh, gzikp n?eN, 2021
(2021 dk gzikp n?eN BzH 21)
Gkr II nkovhB?A;
e'Jh BjhA
Gkr III nXhB ftXkBekoh
Notification No.G .S.R.83/Const./Art.309/Amd.
(1)/2025 dated 10.06.2025 containing amendment
in the Punjab Town and Country Planning
Group-C (Technical) Service Rules, 2017.
Gkr IV do[[;sh gouhnK, g[[Bo gqekPBktK
ns/ pdb/ gzB/
e'Jh BjhA
______
( lxvi )
... 63-70
... 71-74
... 75-97
... 557-558
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
63
Gkr-I
gzikp ;oeko
ekBz{Bh ns/ ftXkfBe eko^ftjko ftGkr
nfX;{uBk
fwsh 17 i{B, 2025
BzH 7$GLe$2025H^ gzikp irhoK dk g[[Bo^rqfjD n?eN, 1957 dk
gzikph nB[[tkd okigkb gzikp dh ;sk Bkb gqekPs ehsk iKdk j? ns/ gzikp
oki GkPk n?eN, 1967 (1967 dk gzikp n?eN BzH 5) dh Xkok 6^T nXhB
fJj T[; dk ;Zsk :[[es gkm ;wfMnk ikt/rk .
DEPARTMENT OF LEGAL AND LEGISLATIVE AFFAIRS
NOTIFICATION
The 17th June, 2025
No. 7/L.C./2025.- The Translation in Punjabi of the Punjab Resumption
of Jagirs Act, 1957 is hereby published under the authority of the Governor of
Punjab and shall be deemed to be the authoritative text thereof in Punjabi
under section 6-A of the Punjab Official Language Act, 1967 (Punjab Act
No.5 of 1967)
gzikp irhoK dk g[Bo^rqfjD n?eN, 1957
(1957 dk gzikp n?eN BzL 39)
irhoK d/ g[Bo^rqfjD dk T[gpzX eoB ns/ T[BK ;pzXh w[nktia/ dh
ndkfJrh eoB bJh fJZe n?eN.
fJj n?eN Gkos rDoki d/ nZmt/A ;kb ftZu gzikp oki d/ ftXkB
wzvb d[nkok fBwB nB[;ko pD/L^
1H (1) fJ; n?eN B{z gzikp ikrhoK dk g[Bo^rqfjD n?eN, 1957
fejk ik ;e/rk.
(2) fJ; dk ft;sko ;ko/ gzikp oki s/ j?.
(3) fJj s[ozs Bkcaia j't/rk.
2H fJ; n?eN ftZu, i/eo gq;zr j'o soQK Bk b'V/,^
(1) "irho" dk wsbp j?^
(T) oki ;oeko d[nkok iK T[; BfwZs G'A wkbhJ/ dh e'Jh
;zy/g BK,
ft;sko ns/
nozG .
gfoGkPktK.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
64
;g[odrh iK T[; d/ pko/ w[nkcah d/ s"o s/ fdZsh rJh
e'Jh S'Nl
(n) * * * * * *
(J) oki ;oeko d[nkok iK T[; BfwZs fdZsh rJh iK
ikoh oZyh rJh e'Jh oew dh roKN fijVh G'A wkbhJ/
ftZu'A G[rskB:'r j'Dh sksgois j? iK gqrN ehsh
iKdh j?l
(;) g?;/ dh e'Jh roKN (i' e/Adoh ;oeko d/ wkbhJ/ ftZu'A
ndkfJrh :'r Bk j't/) fi; ftZu oki ;oeko d[nkok
fe;/ th nfXeko, ft;a/;a nfXeko, GZsk iK o[sp/ d/
;pzX ftZu G[rskB:'r e[ZM th ;akwb j?l ns/
T[g^yzv (ii) ftZu doi fe;/ rZb d/ j[zfdnK
j'fJnK th, f;;^;sb[i ikrhodkoK iK p/dh iK ;'Yh
g?B;aB iK ikrho g?B;aB (fwqse ikrhodkoK d/ p/;jkok
nk;aosK B{z g?B;aB) d/ jZe ftZu w"i{dk e'Jh th nfijh
roKN iK ;g[odrh ;akwb j? fi;dk jtkbk ftZsh efw;aBo
d/ ;EkJh j[ew BzL 7 d/ g?oQk 1 ftZu fdZsk frnk j? iK
d{ih iK fe;/ th nrbh ghVQh ftZu fJZe ftok;sh
gotfo;a iK g?B;aB,
p;aos/ fJ; ftZu j/m^fbyh roKN ;akwb BjhA
j?^
(i) 15 nr;s, 1947 s'A pknd okiBhfse
ghVsK iK T[BK d/ nk;afosK dh okjs bJh
oki ;oeko tZb'A fdZsh rJh g?;/ dh e'Jh th
roKN (Gkt/A G' wkbhJ/ ftZu'A G[rskB:'r j't/
iK Bk)l iK
(ii) Gkos d/ ;zftXkB d/ nB[S/d 366 d/ T[g^yzv
(17) ftZu gfoGk;as e'Jh g?B;aBl iK
(iii) 4 nr;s, 1914 B{z iK fJ; s'A fgZS'A fdZsh
rJh e'Jh ca"ih ikrhol iK
(iv) fe;/ Xkofwe iK dkB nkXkoh ;z;Ek d/ jZe
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
65
ftZu fdZsh e'Jh roKN gqzs{ fJ; ftZu fe;/
ftnesh B{z nfij/ gq:'iB Bkb fdZsh rJh
roKN ;akwb BjhA j?l
(2) "ikrhodko" dk wsbp j? ikrho dk Xkoel
(3) "ca"ih ikrho" dk wsbp j? fe;/ th ftnesh B{z jfEnkopzd
;?BktK iK nwB nwkB ekfJw oZyD bJh fiazw/tko ;?BktK d/
w?Apo ti'A T[; dh fBZih ;/tk iK y{B iK ftnkj d[nkok T[;
Bkb ;zpzXs fe;/ ftnesh dhnK T[j' fijhnK ;/tktK bJh
fJBkw ti'A fdZsh rJh, g[;aNh ehsh rJh iK ikoh oZyh rJh
ikrhol
(4) "Xkofwe iK dkB nkXkoh ;z;Ek" dk wsbp j? jo/e Xkofwe
iK dkB^nkXkoh ;zgodk dh fJZe ;z;Ek i' Xkofwe iK
dkB^nkXkoh gq:'iBK bJh iK Xkofwe iK ftfdne f;Zfynk
gqdkB eoB iK rohpK dh okjs bJh iK vkeNoh okjs gqdkB
eoB iK iBsk iK iBsk d/ fe;/ th tor B{z nkw T[g:'rsk
d/ fe;/ j'o t;s{ dh T[ZBsh bJh ;Ekgs ns/ pDkJh oZyh
iKdh j?l
(5) "oki ;oeko"^
(T) 1 Btzpo, 1956 s'A gfjbK d/ fe;/ w[Zds d/ ;pzX ftZu
fJ;dk wsbp j't/rk^
(i) gfNnkbk ns/ g{oph gzikp oki ;zx dh ;oeko iK
e'Jh th Gkosh oki i' 20 nr;s, 1948, B{z gfNnkbk
s/ g{oph gzikp oki ;zx ftZu'A pfDnk ;hl ns/
(ii) gzikp oki dh ;oeko ns/ T[; dhnK ;kohnK
g{ottosh ;oekoK fiBK B{z fe;/ th BK Bkb ikfDnk
iKdk j?, rtoBo^iBob iK rtoBo^iBob fJB
e"Af;b, fijh fe ;{os j't/, ns/ f;Zy j[ewokB,
gozs{ fJ; ftZu 15 nr;s, 1947 B{z nozG j'D tkbh
w[Zds s'A pknd, ;kXkoD yzv n?eN, 1897 ftZu
gfoGk;as e/Adoh ;oeko ;akwb BjhA j't/rhl ns/
(n) 1 Btzpo, 1956 s'A pknd fe;/ w[Zds d/ ;zpzX ftZu
fJ; dk wsbp gzikp oki dh ;oeko j't/rk.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
66
ikrhoK dk
g[Bo^rqfjD.
;aZe d{o
eoBk.
3H fe;/ th ekB{zB iK gqEk, fe;/ th roKN, pzd'p;s, ;Bd iK j'o d;skt/ia
iK fe;/ th ndkbs iK nEkoNh dh fvroh iK j[ew ftZu fJ; d/ T[bN doi fe;/
rZb d/ j[zfdnK j'fJnK th, ;kohnK ikrhoK, fJ; n?eN d/ nozG s'A ysw j'
ikDrhnK ns/ fJj oki ;oeko d/ Bkw s/ g[Bo^rqfjD j' ikDrhnKL
p;aos/ 4 nr;s, 1914 s'A gfjbK fe;/ th ;w/A fdZsh rJh ca"ih
ikrho, nfij/ nozG s'A s[ozs gfjbK T[; ftnesh dh fiazdrh bJh ;[oZfyns
oj/rh i' ikrhodko j? ns/ T[; dh w"s s/ ysw j' ikt/rh ns/ w[V rqfjD eo
bJh ikt/rh.
4H (1) i/eo e'Jh ;aZe g?dk j[zdk j? fe eh e'Jh roKN iK ;g[odrh
fJZe ca"ih irho j? iK BjhA, sK oki ;oeko d[nkok ;pzXs ftnesh B{z w"ek
d/D ns/ roKN iK ;g[odrh d/ fBpzXB ns/ ;aosK B{z ftukoD s'A pknd fJj
;tkb fBoXkos ehsk ikt/rk.
(2) T[g^Xkok (1) nXhB oki ;oeko dk ca?;bk fJ; sZE dk
fBoDkfJe ;p{s j't/rk fe e'Jh ;g[odrh iK roKN ca"ih ikrho j? iK BjhA
ns/ fJ; pko/ fe;/ th ekB{zBh ndkbs iK fe;/ j'o nEkoNh ;kjwD/ fJ; s/
;tkb BjhA T[mkfJnk ikt/rk.
5H (1) ikrho dh ;wkgsh eoB ns/ g[Bo^rqfjD eoB d/ pdb
ftZu, ikrhodko iK T[;d/ T[sokfXekoh, fijh fe ;{os j't/, B{z ;g[odrh iK
roKN d/ ;zpzX ftZu ;wkgsh ns/ w[V gqkgsh j'D s'A s[ozs gfjbK ikrhodko
B{z ;kbkBk ndkfJrh ehsh ikD tkbh oew d/ ;Zs r[Dk d/ pokpo oew iK T[;
oew dk ;Zs r[DK i' T[; d[nkok ;kbkBk s"o s/ G''A wkbhJ/ ti'A ;wkgs eoB
ns/ w[V^gqkgsh ;a[o{ j'D s'A gfjbK ndk eoBh pDdh ;h, dh ndkfJrh ehsh
ikt/rh i/eo w[nkcah d/ s"o s/ S'N Bk j[zdhL
p;aos/^
(T) Xkok 3 d/ gozs[e ftZu jtkbk fdZsh rJh ca"ih ikrho
d/ wkwb/ ftZu, ikrhodko 15 wJh, 1961 s'A gfjbK,
nkgDh fiazdrh d"okB ikrho dh fBozsosk d/ pdb/
w[nktiak dkntk eoB dk jZedko j't/rkl ns/ fiZE/
ikrhodko nfijk dkntk eodk j?, ikrho B{z ysw
wzfBnk ikt/rk ns/ T[; sohe B{z w[V ;wkgs ns/
ikrhoK d/
g[Bo^rqfjD
tk;s/
w[nktiak.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
67
w[V rqfjD eo fbnk ;wfMnk ikt/rk fi; fdB
nfijk dkntk ehsk iKdk j?l
(n) fe;/ th ftok;sh gotfo;a iK g?B;aB dh w[V^gqkgsh
ns/ ;wkgsh dh ;{os ftZu 14 Btzpo, 1957 s'A fgZS'A
ikrhodko d[nkok gqkgs ehsh rJh e'Jh th oew,
T[; B{z iK T[;d/ T[sokfXekoh B{z d/D:'r w[nkti/a dh
oew, dk fj;kp brkT[Ad/ ;w/A eZNh ikt/rh.
(2) T[g^Xkok (1) nXhB ndkfJrh:'r w[nkti/a dh oew, Bed
iK sK fJZew[;as oew ftZu iK ;kbkBk nfijhnK fe;asK dh frDsh i' thj s'A
tZX Bk j'D, okjhA ndkfJrh ehsh ikt/rh, fit/A oki ;oeko w[eZoo eo/.
(3) fiZE/ w[nktia/ dh oew dh fe;asK ftZu ndkfJrh ehsh ikDh
j?, T[ZE/ w[eZoo ehs/ sohe/ Bkb T[; T[Zs/ 2 gqsh;as ;kbkBk dh do Bkb frfDnk
ftnki dh oew gqkgs eoB d/ jZedko ftnesh B{z ndkfJrh:'r j't/rk.
6H (1) fJZe ikrhodko i' fJ; n?eN nXhB nkgDh ikrho ysw j'D
ns/ g[Bo^rqfjD eoB bJh w[nktia/ dh ndkfJrh dk jZedko j?, 15 wJh,
1961 s'A gfjbK fe;/ th ;w/A T[; fiabQ/ d/ e[b?eNo B{z w[eZoo sohe/ Bkb fJZe
noiah d/t/rk fiZE/ T[;dh irho iK T[;dk fjZ;k ;fEs j? iK ndkfJrh:'r j?,
fi; ftZu T[j nkXko dZ;/ ikDr/ fiBK s/ T[; d[nkok w[nktia/ dk dkntk ehsk
frnk j?L
p;aos/^
(T) fiZE/ ikrhodko dh w"s j'D dh ;{os ftZu, Gkt/A fJ;
n?eN d/ nozG j'D s'A gfjbK j't/ iK pknd ftZu, T[;
dk T[sokfXekoh fwqse ikrhodko dh T[sokfXeko
ekotkJhnK d/ bzfps j'D ekoB :'r ;w/A d/ nzdo
noiah d/D d/ n;woZE j?, sK noiah T[; sohe s'A d'
wjhfBnK dh fwnkd nzdo fdZsh ik ;edh j? fi;
fdB T[; B{z nfijhnK ekotkJhnK d/ ca?;b/ pko/
;{fus ehsk iKdk j?l
(n) fiZE/ e[b?eNo fJ; rZb s'A ;zs[;aN j? fe fpB?eko B{z
;w/A f;o noiah d/D s'A ekcah ekoBK eoe/ o'fenk
frnk ;h, T[j noiah B{z ;theko eo ;edk j? i/eo
w[nktia/ dh
ndkfJrh dh
ekoiftXh.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
68
fJj fB;afus sohe s'A shj fdBK d/ nzdo fe;/ th
;w/A fdZsh iKdh j?.
(1T) T[g^Xkok (1) ftZu doi fe;/ rZb d/ j[zfdnK j'fJnK
th, fiZE/ gzikp irhoK dk g[Bo^rqfjD (;'X) n?eN,
1961 d/ gk; j'D ekoB, fJZe irhodko nkgDh
irho d/ ;wkgs j'D ns/ T[; d/ g[Bo^rqfjD eoB s/
w[nktia/ dh ndkfJrh dk jZedko j' iKdk j? T[j 15
wJh, 1961 s'A gfjbK iK Xkok 7T d/ nXhB irho d/
T[sokfXekoh fBoXkos eoB dh sohe s'A uko
wjhfBnK d/ nzdo, i' th pknd ftZu j't/, nEkoNh
B{z ns/ T[g^Xkok (1) ftZu T[fbys sohe/ Bkb noiah
d/ ;edk j?l ns/ fJ; soQK fdZsh rJh e'Jh th noiah
T[g^Xkok (1) nXhB ;wMh ikt/rh ns/ T[; nB[;ko
fBgNkok ehsk ikt/rk.
(2) T[g^Xkok (1) nXhB noiah gqkgs j'D s/, e[b?eNo dknt/
pko/ gVskb eo/rk ns/ fJj fBoXkos eo/rk fe eh irhodko B{z e'Jh
w[nktiak d/Dk pDdk j? iK BjhA, ns/ fiZE/ fJj d/Dk pDdk gkfJnk iKdk j? sK
T[j ikrhodko B{z ndkfJrh :'r oew fBoXkos eo/rk.
(3) fiZE/ T[g^Xkok (2) nXhB ikrhodko B{z ndkfJrh:'r fBoXkos
w[nktia/ dh oew fJZe jiko o[gJ/ s'A tZX BjhA j?, T[ZE/ e[b?eNo Xkok 5 ftZu
T[gpzX ehs/ rJ/ sohe/ Bkb w[nktia/ dh ndkfJrh bJh j[ew d/t/rk.
(4) fiZE/ T[g^Xkok (2) nXhB ndkfJrh^:'r fBoXkos w[nktia/
dh oew^
(T) fJZe jiko o[gJ/ s'A tZX j? go gzi jiko s'A tZX BjhA
j?, sK e[b?eNo T[; T[Zs/ nkgDh f;cako;a ;w/s dkntk
efw;aBo B{z G/i d/t/rkl
(n) gzi jiko o[gJ/ s'A tZX j?, sK e[b?eNo T[j dkntk
efw;aBo okjhA ftZsh efw;aBo B{z nkgDh f;cako;a
;w/s G/i/rk.
(5) T[g^Xkok (4) nXhB dknt/ dh gqkgsh s/ efw;aBo iK ftZsh
efw;aBo, fijh fe ;{os j't/, j[ew eo/rk fe eh irhodko B{z e'Jh w[nktiak
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
69
d/Dk pDdk j? iK BjhA ns/ fiZE/ fJj fJ; soQK d/Dk pDdk gkfJnk iKdk j? sK
T[j Xkok 5 ftZu T[gpzXs sohe/ Bkb ndk ehsk ikt/rk.
7H fiZE/ gzikp ikrho n?eN, 1941 dh Xkok 8 dh b'V d/ nB[;ko, irho
d/ T[sokfXekoh B/, irho ftZu'A irho d/ nkyoh iK fe;/ th g{otb/ irho Xkoe
dh ftXtk iK ftXtktK ns/ gfotko d/ j'o w?ApoK dh d/yGkb bJh Y[ZetK gqpzX
ehsk j? sK e[b?eNo, efw;aBo iK ftZsh efw;aBo, fijh fe ;{os j't/, Xkok
6 dh T[g^Xkok (3) iK T[g^Xkok (5) nXhB j[ew gk; eod/ ;w/A, irhodko
ns/ nfijh ftXtk iK ftXtktK ns/ gfotko d/ j'o w?ApoK ftueko ndkfJrh
bJh w[nktia/ dh oew tzv d/t/rk.
7^TH (1) fjzd{ T[sokfXeko n?eN, 1956 iK sZs;w/A bJh Bkcaia fe;/
j'o ekB{zB ftZu T[bN doi fe;/ rZb d/ j[zfdnK j'fJnK th,^
(T) fiZE/ fe;/ irhodko dh w"s T[;dh irho d/
g[Bo^rqfjD eoB s'A pknd j' iKdh j? iK fiZE/ irho
d/ g[Bo^rqfjD s/ irhodko dh w"s s/ j[zdh j?, w[nkti/a dh
ndkfJrhl iK
(n) fiZE/ fe;/ irhdko dh w"s fJ; n?eN d/ nozG j'D s'A
gfjbK iK pknd ftZu j' iKdh j?, irho Bkb ;pzXs
pekJ/ dh ndkfJrhl
Xkok 7 ns/ 7n d/ T[gpzXK d/ skp/, T[; ftnesh B{z ehsh ikt/rh i' irho dk
T[sokfXekoh j'D dk jZedko j'Dk ;h i/eo fJj fJ; n?eN nXhB g[Bo^rqfjD
Bk ehsh rJh j[zdh.
(2) T[g^Xkok (1) nXhB w[nktia/ dk jZedko ftnesh T[; nEkoNh
d[nkok fBoXkos ehsk ikt/rk i' irho d/ T[sokfXekoh B{z fBoXkos eoB d/
;woZE j'Dh ;h i/eo fJ; n?eN nXhB g[Bo^rqfjD Bk ehsh rJh j[zdh.
7^nH Xkok 7T nXhB fwqse irhodko dh irho d/ T[sokfXekoh dk
jZedko ftnesh fBoXkos eod/ ;w/A, nEkoNh, nfijh iKu s'A fgZS'A fit/A th
Y[ZetK ;wM/, irho d/ w[nktia/ iK pekJ/ ftZu'A, fijh fe ;{os j't/, nfijk
T[gpzX eo ;edh j?, fit/A fe fJj fwqse irhodko dh ftXtk iK ftXtktK
(i/ e'Jh j't/) ns/ gfotko d/ j'o w?ApoK (i/ e'Jh j'D) B{z ndkfJrh bJh Y[ZetK
;wM/l ns/ fiZE/ nfijk T[gpzX ehsk frnk j?, w[nktiak iK pekJ/ irho d/
T[ZsokfXekoh ftneshnK, Xkok 7 nXhB d/yGkb d/ jZedko ftneshnK ns/
w[nktia/ dh
tzv.
irhodko dh
w"s wro'A
w[nktia/ ns/
pekJ/ dh
ndkfJrh.
fwoseirhodko dhnKftXtktK iKgfotko d/ j'ow?ApoK B{zw[nktia/ ns/pekJ/ dhndkfJrh.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
70
ftXtk iK ftXtktK iK fwqse irhodko d/ gfotko d/ j'o w?ApoK ftZu tzv/
ikDr/.
8H oki ;oeko fJ; n?eN nXhB fe;/ th ;w/A fe;/ th nfXekoh d[nkok
gk; ehs/ fe;/ th j[ew dh ekB{zBh s"o s/ mhe j'D iK T[; dh T[fussk pko/
nkgD/ nkg B{z ;zs[;aN eoB d/ gq:'iB bJh, nfij/ nfXekoh d/ ;kjwD/ bzfps
iK fBgNkJ/ rJ/ fe;/ th wkwb/ d/ foekov dh wzr eo ;edh j? ns/ iKu eo
;edh j? ns/ nfijk j[ew gk; eo ;edh j? i' T[j mhe ;wM/.
9H g?B;aB n?eN, 1871 (1871 dk XXIII), iK ;oekoh roKN n?eN,
1895 (1895 dk X), gfNnkbk ;oeko roKN n?eN, 2005 (2005 fpeowh
dk gfNnkbk n?eN BzL 1) iK fJBK nXhB pDkJ/ rJ/ fe;/ fB:wK iK fe;/
ekB{zB iK fB:wK d/ nkXko s/ gqGkth fe;/ th d;skt/ia dk e'Jh th T[gpzX,
fiZE'A sZe fJj fJ; n?eN d/ fe;/ th T[gpzX d/ Bkb n;zrs j?, sK T[; dk e'Jh
gqGkt BjhA j't/rk.
10H irho d/ g[Bo^rqfjD iK gzikp irhoK dk g[Bo^rqfjD (;'X) n?eN,
1961, d/ gk; j'D ekoB irho d/ g[Bo^rqfjD iK S[Neko/ d/ Bshi/ ti'A j'J/
fe;/ B[e;kB bJh, w[nktia/ bJh iK fe;/ j'o okjs bJh oki ;oeko iK fJ;
d/ fe;/ th nfXekoh fto[ZX fe;/ ndkbs iK nEkoNh nZr/ e'Jh th w[eZdwk
iK j'o ekotkJh BjhA j' ;e/rh.
11H oki ;oeko, ;oekoh riaN ftZu nfX;{uBk d[nkok, fJ; n?eN d/
gq:'iBK B{z f;o/ ukVQB bJh fB:w pDk ;edh j?.
wBdhg gzB{,
gqw[Zy ;eZso, gzikp ;oeko,
ekB{zBh ns/ ftXkfBe eko^ftjko ftGkr.
j'oBK ekB{zBK
dk gqGkt.
w[eZdw/ iK
ekB{zBh
ekotkJh s/
o'e.
fBnkw
pDkTD[ dh
;aesh
oki ;oeko dhekotkJhnKwzrD dh ;aesh.
3425/6-2025/Pb. Govt. Press, S.A.S. Nagar
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
71
Gkr-I
gzikp ;oeko
ekBz{Bh ns/ ftXkfBe eko^ftjko ftGkr
nfX;{uBk
fwsh 17 i{B, 2025
BzH 8$GLe$2025H^ gzikp ftP/P PeshnK (g?q;) n?eN, 1956 dk
gzikph nB[[tkd okigkb gzikp dh ;sk Bkb gqekPs ehsk iKdk j? ns/ gzikp
oki GkPk n?eN, 1967 (1967 dk gzikp n?eN BzH 5) dh Xkok 6^T nXhB fJj
T[; dk ;Zsk :[[es gkm ;wfMnk ikt/rk .
DEPARTMENT OF LEGAL AND LEGISLATIVE AFFAIRS
NOTIFICATION
The 17th June, 2025
No. 8/L.C./2025.— The Translation in Punjabi of the Punjab Special
Powers (Press) Act, 1956 is hereby published under the authority of the
Governor of Punjab and shall be deemed to be the authoritative text thereof in
Punjabi under section 6-A of the Punjab Official Language Act, 1967 (Punjab
Act No.5 of 1967)
gzikp ftP/P PeshnK (g?q;) n?eN, 1956
(1956 dk gzikp n?eN BzH 38)
Gkos rDoki d/ ;Zst/A ;kb ftZu gzikp oki d/ ftXkB wzvb d[[nkok
j/m fby/ nB[[;ko fJj n?eN pD/ L^
1H (1) fJ; n?eN Bz{ gzikp ftP/P PeshnK (g?q;) n?eN, 1956 fejk
ik ;e/rk.
(2) fJ; dk ft;sko gzikp g[[BormB n?eN, 1966 dh Xkok 5 dh
T[g^Xkok (1) ftZu T[fbys y/soK s/ j?.
(3) fJj s[[ozs Bk|i j' ikt/rk.
2H (1) oki ;oeko iK fJ; Bfws fJ; soQK nyfsnkos e'Jh
nEkfoNh i/ T[; dh s;Zbh j' iKdh j? fe b'e nwB s/ gqGkt gkT[D tkbh iK
;zy/g BK,
ft;sko ns/
nozG .
gqekPBK s/
ezNo'b eoB
dh Pesh .
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
72
gqGkt gkT[D bJh ;zGkth ;zgodkfJe fJe;[[osk d/ pDkJh oZyD s/ gqshe{b
gqGkt gkT[D tkbh fe;/ ;orowh Bz{ o'eD iK T[; dk w[[ekpbk eoB d/ gq:'iBK
bJh nfijh ekotkJh Io{oh j?, Skge, gqekPe iK n?vhNo Bz{ ;zp'Xs fbysh
j[[ew d[[nkok,^
(T) fe;/ d;skt/I iK fe;/ tor dhnK d;skt/IK ftZu
fe;/ \k; ftP/ iK \k; tor d/ ftfPnK Bkb ;zpzXs
fe;/ wkwb/ dk T[fbys w~[ds bJh iK fe;/ nypko
iK fwnkdh gZfsqek d/ fe;/ \k; nzr iK nzrK ftZu
SkgDk iK gqekfPs eoBk wBQk eo ;e/rhL
pPos/ nfijk e'Jh j[[ew T[; d/ ehs/ ikD s'A d' s'A
tZX wjhfBnK bJh Bk|i BjhA oj/rk, i/eo nfijh w~[ds d/ r[[IoB s'A gfjbK
oki ;oeko, T[;/ tor/ sohe/ Bkb ehs/ rJ/ j[[ew d[[nkok, fJZe ;w/A s/ d'
wjhfBnkA s'A tZX dh fe;/ nfijh w~[ds bJh, i' T[j mhe ;wMdh j?, T[; Bz{
tXk B d/t/, n?go w{b j[[ew dh e~[b w~[ds S/ wjhB/ s'A B tX/L
pPos/ fJj j'o fe T[j ftnesh, fi; d/ ftoZ[X j[[ew
ehsk frnk j?, fJ; j[[ew d/ gk; ehs/ ikD s'A d; fdBK d/ nzdo, oki ;oeko
Bz{ gqshp/Bsh eo ;e/rk, i' fe T[; s/ ftuko eoB fgZS'A T[; j[[ew ftZu o{gG/
d eo ;e/rh, T[; dh g[[PNh eo ;e/rh iK T[; Bz{ oZd eo ;e/rh;
(n) fJj b'V ;e/rh fe e'Jh wkwbk, i' d' s'A tZX ykfBnK
ftZu B j't/, u'y/ fwjBskB/ dh ndkfJrh eo e/, fe;/
nypko iK fwnkdh gZfsqek d/ fe;/ \k; nzr iK nzrK
ftZu gqekfPs ehsk ikt/, ns/ fJ; soK eod/ ;w/A
T[j w~[ds (i' fJZe j|s/ s'A tZX B j't/) fi; d/ d"okB
ns/ T[j sohek T[fbZys eo ;e/rh fi; Bkb nfijk
gqekPB j't/rk;
(J) fJj b'V ;e/rh fe fe;/ \k; ftP/ iK \k; tor d/
ftfPnK Bkb ;zpzXs e'Jh wkwbk, gqekPB s'A gfjbK,
oki ;oeko d[[nkok fJ; Bfws fB:[[es nEkfoNh Bz{
gVskb bJh g/P ehsk ikt/rk ns/ e/tb T[; s/ fdZs/ rJ/
fBd/PkA dh nB[[;kosk ftZu jh gqekPs ehsk ikt/rk.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
73
(2) fJ; Xkok nXhB fe;/ j[[ew dh ntZfrnk dh jkbs ftZu, oki
;oeko iK j[[ew ikoh eoB tkbh nEkfoNh, T[; j'o vzB s/ gqshe{b gqGkt
gkJ/ fpBK fi; dk fe ntZfrnk dk d'Ph ftnesh fJ; n?eN nXhB Gkrh j?,
fe;/ ;zpzXs gqekPB dhnK ;G ekghnK d/ ns/ gqekPB ftZu tos/ rJ/ fe;/
SkgkykB/ iK j'o :zso iK n"iko d/ geVB dk j[[ew eo ;e/rh.
3H (1) oki ;oeko iK fJ; d[[nkok fJ; Bfws n\fsnkos e'Jh
nEkfoNh, i/ T[; dh s;Zbh j' iKdh j? fe b'e nwB s/ gqGkt gkT[D tkbh iK
gqGkt gkT[D bJh ;zGkth ;zgodkfJe fJe;[[osk d/ pDkJh oZyD s/ gqshe{b
gqGkt gkT[D tkbh fe;/ ;orowh Bz{ o'eD iK T[; dk w[[ekpbk eoB d/ gq:'iB
bJh nfijh ekotkJh Io{oh j?, ;oekoh rIN ftZu nfX;{us j[[ew d[[nkok,
gzikp g[[BormB n?eN, 1966 dh Xkok 5 dh T[g^Xkok (1) ftZu T[fbys y/soK
ftZu fe;/ nypko, fwnkdh gZfsqek, gZsoe iK j'o gqekPB dk fbnkT[Dk wBQk
eo ;e/rhL
pPos/ nfijk e'Jh j[[ew T[; d/ ehs/ ikD s'A d' s'A tZX
wjhfBnK bJh Bk|i BjhA oj/rk i/eo nfijh w~[ds d/ r[[IoB s'A gfjbK oki
;oeko, T[;/ tor/ sohe/ Bkb ehs/ rJ/ j[[ew d[[nkok, fJZe ;w/A s/ d' wjhfBnK
s'A tZX dh fe;/ nfijh w~[ds bJh, i' T[j mhe ;wMdh j?, T[; Bz{ tXk B d/t/, n?go
w{b j[[ew dh e~[b w~[ds S/ wjhB/ s'A B tX/L
pPos/ fJj j'o fe nfij/ j[[ew d[[nkok d[[ys e'Jh ftnesh, T[;
d/ gk; ehs/ ikD s'A d; fdBK d/ nzdo, oki ;oeko Bz{ gqshp/Bsh eo ;e/rk, i'
fe T[; s/ ftuko eoB fgZS'A T[; j[[ew ftZu o{gG/d eo ;e/rh, T[; dh g[[PNh
eo ;e/rh iK T[; Bz{ oZd eo ;e/rh.
(2) fJ; Xkok nXhB fe;/ j[[ew dh ntZfrnk dh jkbs ftZu, oki
;oeko iK j[[ew ikoh eoB tkbh nEkfoNh, T[; j'o vzB s/ gqshe{b gqGkt
gkJ/ fpBK fi; dk fe ntZfrnk dk d'Ph ftnesh fJ; n?eN nXhB Gkrh j?,
fe;/ ;zpzXs nypko, fwnkdh gZfsqek, gZsoe iK j'o gqekPB dhnK ;G
ekghnK d/ geVB dk j[[ew eo ;e/rh.
gzikp g[[BormBn?eN, 1966 dhXkok 5 dhT[g^Xkok (1)ftZu T[fbysy/soK ftZudk\b j'D Bz{wBQk eoB dhPesh.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
74
4H i' e'Jh fJ; n?eN dh Xkok 2 ns/ 3 nXhB ehs/ rJ/ fe;/ j[[ew iK
fdZs/ rJ/ fe;/ fBd/P dh gkbDk eoB ftZu T[bzxDk, ntZfrnk iK nDrfjbh
eo/rk, T[j d'P^f;ZXh s/, d'jK ftZu'A fe;/ gqeko dh e?d dh, fi; dh nT[X fJZe
;kb sZe j' ;e/rh, iK fJZe jIko o[[gJ/ sZe i[[owkB/ dh, iK d'jK dh, ;Ik fdZs/
ikD dk Gkrh j't/rk.
wBdhg gzB{,
gqwZ[y ;eZso, gzikp ;oeko,
ekBz{Bh ns/ ftXkfBe eko^ftjko ftGkr.
3425/6-2025/Pb. Govt. Press, S.A.S. Nagar
dzv .
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
75
Gkr-I
gzikp ;oeko
ekBz{Bh ns/ ftXkfBe eko^ftjko ftGkr
nfX;{uBk
fwsh 17 i{B, 2025
BzH 9$GLe$2025H^ gbkePk :{Bhtof;Nh, gzikp n?eN, 2021 dk
gzikph nB[[tkd okigkb gzikp dh ;sk Bkb gqekPs ehsk iKdk j? ns/ gzikp
oki GkPk n?eN, 1967 (1967 dk gzikp n?eN BzH 5) dh Xkok 6^T nXhB fJj
T[; dk ;Zsk :[[es gkm ;wfMnk ikt/rk .
DEPARTMENT OF LEGAL AND LEGISLATIVE AFFAIRS
NOTIFICATION
The 17th June, 2025
No. 9/L.C./2025.- The Translation in Punjabi of the Plaksha
University, Punjab Act, 2021 is hereby published under the authority of the
Governor of Punjab and shall be deemed to be the authoritative text thereof in
Punjabi under section 6-A of the Punjab Official Language Act, 1967 (Punjab
Act No.5 of 1967)
gbke;ak :{Bhtof;Nh, gzikp n?eN, 2021
(2021 dk gzikp n?eN BzL 21)
gzikp oki ftZu fJzihBhnoh, wkBfteh ft;a/, ;wkfie ftfrnkB,
iht ftfrnkB, gqpzX ns/ fJ; Bkb ;pzXs ns/$iK T[;d/ nB[;zre ftf;anK
;w/s T[u/oh f;Zfynk d/ y/so ftZu jdkfJsK, nfXnkgB, f;Zfynk, y'i,
f;ybkJh ns/ ;ko/ gZXoK dhnK ;pzXs rshftXhnK dh ftt;Ek eoB d/
gq:'iBK Bkb gbke;ak :{Bhtof;Nh, gzikp d/ BK d/ Bkb ikDh ikD tkbh fJZe
:{Bhtof;Nh ;Ekgs ns/ fBrws eoB bJh fJZe n?eNl
id'A fe ezgBh n?eN, 2013 (2013 dk e/Adoh n?eN BzL 18) nXhB
ofi;No;[adk ohfJw/fifBzr T[u/oh f;Zfynk ckT{Av/;aB, tZb'A gzikp fBZih
:{Bhtof;Nh Bhsh, 2010 d/ nkXko s/ gzikp oki ftZu ;t? ftZsh g';aD Bkb
T[u/oh f;Zfynk d/ ;ko/ gZXoK s/ ;ko/ ;w:'rsk torK ftZu ftt;Ek eoB ;pzXh
:{Bhtof;Nh ;Ekgs eoB bJh oki ;oeko B{z sithia g/;a ehsh rJh ;hl
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
76
gfoGk;aktK.
;zy/g BK ns/
nozG.
id'A fe oki ;oeko T[es do;kJh rJh ckT{Av/;aB dh sithia B{z
fXnkB Bkb ftukod/ j'J/ fJ; Bshi/ s/ gj[zuh fe T[es ckT{Av/;aB :{Bhtof;Nh
;Ekgs eoB ns/ T[; B{z ubkT[D d/ :'r j? ns/ fJ; nB[;ko jh oki ;oeko
tZb'A do;kJh rJh fBZih :{Bhtof;Nh ;Ekgs eoB bJh T[BQK dh sithia
gqtkB eo bJh rJh j?l
ns/ id'A fe T[es jtkbk ehs/ rJ/ jkbksK ftZu, T[go'es do;kJ/ rJ/
gq:'iBK bJh gbke;ak :{Bhtof;Nh, gzikp dh ibdh ;EkgBk eoBh T[fus
;wMh iKdh j?.
Gkos rDoki d/ pjZsot/A ;kb ftZu j/m fby/ nB[;ko gzikp oki d/
ftXkB wzvb d[nkok fJj n?eN pD/L^
1H (1) fJ; n?eN B{z gbke;ak :{Bhtof;Nh, gzikp n?eN, 2021
fejk ik ;e/rk.
(2) fJj nr;s, 2021 d/ thjt/A fdB s'A Bkcaia ns/ gqGkth j'Dk
;wfMnk ikt/rk.
2H fJ; n?eN ftZu, i/eo gq;zr j'o soQK Bk b'V/,^
(T) 'nekdfwe e"A;b' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dh
nekdfwe e"A;bl
(n) 'nEkoNhnK' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dhnK
nEkoNhnKl
(J) 'gqpzX^p'ov' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk gqpzX p'ovl
(;) 'nfXn?B p'ov' dk wsbp j? rtofBzr p"vh d[nkok
rms ehsh rJh fJZe p"vhl
(j) 'e?Ag;' dk wsbp j? i[VtK y/so fi; ftZu :{Bhtof;Nh
;fEs j?l
(e) 'u/nogo;B' dk wsbp j? cakT{Av/;aB dk u/nogo;Bl
(y) 'uK;bo' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk uK;bol
(r) 'w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;o' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh
dk w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;ol
(x) 'vhB' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk vhBl
(C) 'ftZs ew/Nh' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dh ftZs ew/Nhl
(u) 'ckT{Av/;aB' dk wsbp j? ezgBh n?eN, 2013 (2013
dk e/Adoh n?eN BzL 18) d/ T[gpzXK nXhB ofi;No;[adk
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
77
ohfJw/fifBzr T[u/oh f;Zfynk ckT{Av/;aBl
(S) 'rtofBzr p"vh' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dh rtofBzr p"vhl
(i) ';z;Ek' dk wsbp j? e?Ag; nzdo :{Bhtof;Nh d[nkok
;Ekgs ehsh rJh, ubkJh ik ojh, gqpzX ehsh
rJh, wkBsk gqkgs iK rms ehsh rJh e'Jh ;z;Ek
iK ekbi iK nekdfwe ;?ANo (i' fe fe;/ th BK Bkb
ikfDnk iKdk j't/)l
(M) 'w[eZoo' dk wsbp j? gqftXkBK, nkovhB?A;K ns/
ftfB:wK d[nkok w[eZoo ehsk frnkl
(R) 'ofi;Noko' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk ofi;Nokol
(N) 'oki ;oeko' dk wsbp j? gzikp oki dh ;oekol
(m) 'gqftXkBK', 'nkovhB?A;K' ns/ 'ftfB:wK' dk wsbp
fJ; n?eN nXhB pD/ :{Bhtof;Nh d/ 'gqftXkBK',
'nkovhB?A;K' ns/ 'ftfB:wK' s'A j?l
(v) 'nfXnkge', fi; ftZu gq'c?a;o, n?;';hJ/N gq'ca?;o,
;jkfJe gq'ca?;o ns/ e'Jh nfijk d{;ok ftnesh i'
:{Bhtof;Nh iK fJ; dhnK fe;/ ;z;EktK ns/ fe;/
e/AdoK ftZu f;Zfynk fdzdk j?, ;akwb jBl
(Y) ':{Bhtof;Nh' dk wsbp j? fJ; n?eN dh Xkok 3
nXhB ;Ekgs gbke;ak :{Bhtof;Nh, gzikpl
(D) 'tkJh;^uK;bo' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk
tkJh;^uK;bol ns/
(s) 'ftfiaNo' dk wsbp j? :{Bhtof;Nh dk ftfiaNo.
3H (1) gzikp oki ftZu gbke;ak :{Bhtof;Nh, gzikp d/ BK Bkb fJZe
gqkJht/N :{Bhtof;Nh ;Ekgs ehsh ikt/rh.
(2) :{Bhtof;Nh fJ; n?eN d/ T[gpzXK dh nB[;kosk ftZu ckT{Av/;aB
d[nkok ubkJh ns/ T[; d[nkok T[;dk gqpzX ehsk ikt/rk.
(3) :{Bhtof;Nh T[g^Xkok (1) ftZu fiaeo ehs/ BK d[nkok fJZe
fBrws p"vh j't/rh ns/ fJ; dk ;dhth T[sokfXeko j't/rk ns/ fJ; dh fJZe
;KMh w[jo j't/rh. fJ; e'b uZb ns/ nuZb d't/A soQK dhnK ;zgZshnK B{z
nois eoB, gZN/ s/ d/D, XkoB eoB, froth eoB ns/ T[; dk fBp/Vk eoB
:{Bhtof;Nh dh
;EkgBk
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
78
ns/ w[nkfJdk eoB dh ;aesh j't/rh ns/ T[es BK Bkb T[j dktk eo ;e/rh
ns/ T[; 's/ dktk ehsk ik ;e/rk.
(4) :{Bhtof;Nh dk ;do^w[ekw pbke^ph, ;?eNo 101^ nbcak,
nkJhHNhH f;Nh, ;kfjpiakdk nihs f;zx Bro, gzikp^140306 fty/ j't/rk.
(5) :{Bhtof;Nh ;t? ftZs g';aD j't/rh ns/ fJj oki ;oeko gk;'A
e'Jh rqKN iK fe;/ j'o ftZsh ;jkfJsk gqkgs eoB bJh jZedko BjhA j't/rh.
4H :{Bhtof;Nh d/ j/m fby/ T[d/;a j'Dr/,^
(i) fJzihBhnoh, wkBfteh ft;a/, ;wkfie ftfrnkB, iht
ftfrnkB, gqpzX, Jh^bofBzr ns/ nkBbkJhB f;Zfynk ;w/s
T[u/oh f;Zfynk d/ y/soK ftZu ;ko/ gZXoK s/ jdkfJsK,
nfXnkgB, f;Zfynk, y'i ns/ f;ybkJh gqdkB eoBh ns/
:{Bhtof;Nh d[nkok fit/A iao{oh ;wfMnk ikt/, fit/A oki iK
e/Adoh ekB{zB nXhB w[Bk;p j't/, ns/ ;pzXs o?r{b/Noh nEkoNh
dh gqtkBrh Bkb ;wki ns/ T[d:'r dh nkw iao{os nB[;ko
nfij/ j'o ;w:'rsk tor ftZu ns/ ft;a/ ftZu f;ybkJh B{z
ikoh oZyDkl
(ii) g/Av{ ftfdnkoEhnK d/ nekdfwe NhfunK B{z gqc[Zbs eoBkl
(iii) T[d:'r nkXkos nfXnkgB, f;ybkJh ns/ y'i d/ ft;sko
gq'rokwK B{z nkgD/ fiazw/ b?Dk ns/ ;wki d/ ftek; ftZu :'rdkB
d/D dh fdq;aNh s'A o[iarko:'r j[Bo gqdkB eoBkl
(iv) y'i, f;oiB, frnkB, p[ZXh ns/ ;wM dh T[ZBsh ns/ gq;ko
eoB bJh ftt;Ek eoBkl
(v) nekdfwe^T[d:'r ;pzX bJh w[Zy T[d:'fre xokfDnK B{z
e?Ag; ftZu T[jBK dhnK fBrws ;z;EktK B{z ;Ekgs eoB bJh
T[s;akfjs ns/ gq/fos eoBkl
(vi) frnkB dk gq;ko eoBk sK i' fJ; B{z ;wki dh jo ;aaaq/Dh sZe
gj[zu:'r pDkfJnk ik ;e/l
(vii) gzikph nfXn?B B{z soZeh d/Dk, gzikph Gk;ak ns/ ;kfjs dh
y'i bJh ftt;Ek eoBk ns/ gzikph Gk;ak, ;kfjs ns/
;ZfGnkuko d/ ftek; bJh T[gkn eoB/l
(viii) oki ;oeko dh gqtkBrh Bkb sstosh ftfB:wK dh nB[;kosk
:{Bhtof;Nh
d/ T[d/;a.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
79
ftZu fJ; d/ nfXeko^y/so ftZu nfXn?B e/Ado, e?Ag;, e/
Ado y'bQD/l
(ix) e?Ag; s'A goQ/ e/Ado, d{i/ d/;a ftZu e?Ag;, nfXn?B e/Ado ns/
I'Bb iK y/soh e/Ado B{z :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB dhnK
jdkfJsK nB[;ko iK T[; d/ pokpo dh p"vh i' fe e/Adoh
;oeko d[nkok ;Ekgs j't/ ns/ oki ;oeko dh gqtkBrh Bkb
;Ekgs eoBkl ns/
(x) nfij/ ;G ekoiK B{z eoBk fit/A fe :{Bhtof;Nh d/ T[d/;aK B{z
tXktk d/D bJh iao{oh iK b'VhAd/ j'D.
5H :{Bhtof;Nh dhnK j/m^fbyhnK ;aeshnK ns/ ekieko j'Dr/ i' fe
T[; d[nkok iK T[; d/ nfXekohnK ns/ nEkoNhnK d[nkok tos'A ehshnK
ikDrhnK ns/ fBGkJ/ ikDr/, noEksL^
(i) f;Zfynk gqdkB eoBk ns/ f;ZfynK dhnK tZy^tZy ;akyktK B{z
jdkfJsK ikoh eoBhnK ns/, nfijhnK ;aosK d/ skp/ fit/A fe
:{Bhtof;Nh s?n eo/, gqhfynktK, w[bKeD iK gohyD d/ fe;/
j'o sohe/ d/ nkXko s/ fvrohnK, fvgb'w/, ;oNhfce/N iK j'o
nekdfwe T[gkXhnK ftneshnK B{z d/Dk iK gqdkB eoBk ns/
nfijhnK fvrohnK, fvgb'w/, ;oNhfce/N iK j'o nekdfwe
T[gkXhnK B{z uzr/ ns/ tkip ekoB eoe/ tkg; b?Dkl
(ii) nfXn?B, nfXnkgB, f;ybkJh, y'i, ;bkj^w;ato/ d/ e'o;K
B{z ;a[o{ eoB ;pzXh gkmeqw B{z ngDkT[D ns/ fJ; B{z nkX[fBe
pDkT[D ;w/s ns/ e'o;K Bkb ;pzXs nkBbkJhB f;Zfynk d/
sohfenK ;w/s, otkfJsh ns/ Bkb^Bkb Bt/A BthBekoh
sohfenK okjhA wkBsk ns/ ;pzXheoB gqdkB eoB bJh ;ko/
T[gkn eoB/ ns/ ftt;EktK eoBhnKl
(iii) ezX dh fusoekoh Bkb ;pzfXs ft;a/;a gVQkJh ns/ ft;sko
;/tktK dk gqpzX eoBk ns/ T[BQK B{z nkgD/ fizaw/ b?Dkl
(iv) g';N vkeNo/N, vkeNo/N, wk;Noia, fvrohnK, fvgb'w/
ns/ ;oNhfce/N gqdkB eoB iK d/D bJh gqhfynktK
eotkT[DhnKl
(v) go;go nkXko s/ d{;ohnK :{Bhtof;NhnK dh s[bBk ftZu
:{Bhtof;Nh
dhnK
;aeshnK ns/
ekieko.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
80
d'joh fvroh, fvgb'wk iK ;oNhfce/N gqdkB eoB/l
(vi) fit/A fe w[eZoo ehsk frnk j't/ wkB^noE fvrohnK ns/
j'o T[gkXhnK ;Ekfgs ns/ gqdkB eoBkl
(vii) fit/A :{Bhtof;Nh d[nkok fBoXkos ehsk ik ;fenk j't/
Jh^bofBzr ns/ nkBbkJhB f;Zfynk gq'rokwK dk gqpzX eoBkl
(viii) T[BQK ftfdnkEhnK B{z fiBQK tZb'A fe;/ d{;oh wkBsk gqkgs
:{Bhtof;Nh, p'ov iK ekT{Af;b iK fe;/ j'o ;woZE nEkoNh
s'A nzf;ae iK g{oB s"o s/ e'o; g{o/ ehs/ rJ/ jB, T[jBK dhnK
fvrohnK, fvgb'w/ ns/ ;oNhfce/N B{z pokposk gqdkB eoBhl
(ix) fit/A fe :{Bhtof;Nh d[nkok fJ; d/ e?Ag; iK fJ; dhnK
;z;EktK B{z iao{os j't/ T[; nB[;ko gq'ca?;o, n?;';hJ/N gq'ca?;o,
ohvo, ;jkfJe gq'ca?;o, b?euoko iK fJ; d/ pokpo d/ fe;/
j'o nj[d/ B{z ;Ekfgs ns/ gqdkB eoBk ns/ nfij/ ftneshnK
dh fB:[esh eoBhl
(x) nekdfwe, gqpzXeh, wfB;Nhohnb, seBheh ns/ j'o
nk;kwhnK dh f;oiBk eoBk ns/ T[BQK s/ fB:[eshnK eoBkl
(xi) fe;/ j'o :{Bhtof;Nh iK ;z;EktK iK ;zrmBK ftZu ezw eod/
ftneshnK i' fe ft;a/;a :'rsk oZyd/ j'D T[BQK B{z gZe/ s"o s/
iK T[fbys w[Zds bJh fB:[es eoBkl
(xii) fe;/ j'o :{Bhtof;Nh iK nEkoNh iK ;z;Ek dk nfij/ sohe/
Bkb iK nfij/ gq:'iBK bJh ;fj:'r eoBk, fwbtosB d/Dk
iK ;fj:[es j'Dk, fit/A fe :{Bhtof;Nh fBoXkos eo ;edh
j't/l
(xiii) nfXn?B e/AdoK, gqhfynk e/AdoK, ;{uBK e/AdoK, ;e{bK,
;z;EktK, ft;a/;a b?pkoNohnK iK j'o :{fBNK dh y'i ns/
jdkfJsK bJh ;EkgBk eoBk ns/ T[BQK dh ;KG^;zGkb eoBh
fit/A fe :{Bhtof;Nh d[nkok nkgD/ e?Ag; d/ nzdo nkgD/
T[d/;aK B{z nZr/ tXkT[D bJh fBoXkos ehsk ik ;edk j't/l
(xiv) fit/A :{Bhtof;Nh iao{oh ;wM/ T[; nB[;ko j'o ;z;EktK iK
pkvhnK Bkb y'i ns/ ;bkj w;atok eoBk ns/ fJ; gq:'iB
bJh nfij/ gqpzX eoBkl
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
81
(xv) :{Bhtof;Nh ftZu dkyb/ bJh fwnko fBoXkos eoBk, fi;
ftZu gohfynk, w[bKeD iK goy d/ j'o sohe/ th ;akwb jBl
(xvi) gzikp fBZih :{Bhtof;NhnK Bhsh, 2010 d/ yzv (8) B{z fXnkB
ftZu oZyfdnK ftfdnkoEhnK d/ tZy tZy torK bJh cah; dk
YKuk w[eZoo eoBkl
(xvii) cah;K ns/ j'o yofunK dh wzr eoBh ns/ fJeZmk eoBk fit/A fe
w[eZoo ehsk ikt/l
(xviii) :{Bhtof;Nh d/ ftfdnkoEhnK dh fojkfJ;a dhnK EKtK dh
fBrokBh eoBh ns/ T[jBK dh f;js ns/ nkw GbkJh B{z
tXktk d/D bJh gqpzX eoB/l
(xix) fit/A :{Bhtof;Nh iao{oh ns/ b'VhAdk ;wM/, T[; nB[;ko
fJ;soh ftfdnkoEDK d/ ;pzX ftZu ft;a/;a gqpzX eoB/l
(xx) :{Bhtof;Nh d/ eowukohnK ns/ ftfdnkoEhnK ftueko
nB[;ak;B B{z ftfB:ws ns/ bkr{ eoBk ns/ fJ; ;pzX ftZu
nfij/ nB[;ak;Bh T[gkn eoB/, fit/A :{Bhtof;Nh iao{oh
;wMdh j't//l
(xxi) :{Bhtof;Nh d/ eowukohnK dh f;js ns/ nkw GbkJh B{z
tXktk d/D bJh gqpzX eoB/l
(xxii) uzd/ gqkgs eoB/ ns/ fe;/ uZb iK nuZb ;zgZsh B{z jk;b
eoBk, XkoB eoBk, T[;dk gqpzX ns/ fBgNkok eoBkl
(xxiii) :{Bhtof;Nh d/ gq:'iBK bJh ckT{Av/;aB dh gqtkBrh Bkb XB
T[Xko b?Dkl
(xxiv) ckT{Av/;aB dh gqtkBrh Bkb :{Bhtof;Nh dh ;zgZsh froth iK
ofjB eoBhl
(xxv) :{Bhtof;Nh d/ jZe ftZu pDkJ/ rJ/ ckT{Av/;aB ns/ fJzv'w?AN d/
cazvK B{z XkoD eoBk, T[; dk gqpzX eoBk ns/ T[BQK dh tos'A
eoBkl
(xxvi) :{Bhtof;Nh bJh eoia/ ns/ g/;arh oew B{z gqkgs eoBk ns/
XB fJeZmk eoBkl
(xxvii) :{Bhtof;Nh ftZu fBfjs iK :{Bhtof;Nh Bkb ;pzXs fe;/
uZb iK nuZb ;zgsh B{z yohdDk, jk;b eoBk ns/ gN/ s/ b?Dk
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
82
iK ofjB eoBk ns/ fe;/ th uZb iK nuZb ;zgZsh B{z t/uDk, gN/
s/ d/Dk, ofjB eoB, jZe pdbh eoBk ns/ w[zsfeb eoBkl
(xxviii) :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB ns/ j'o e/Adoh iK oki J/iz;hnK
gk;'A rqKNK gqkgs eoBhnKl
(xxix) :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB d[nkok T[fbys ehs/ rJ/ wkgK
nB[;ko :{Bhtof;Nh d/ nfXnkgeK ns/ eowukohnK dhnK
sBykjK, fwjBskB/ ns/ wkD^GZs/ fB;afus eoBk, fBoXkos
eoBk ns/ T[jBK B{z w[jZJhnk eotkT[Dkl
(xxx) oki ;oeko iK oki ;oeko d[nkok pDkJh rJh fe;/ j'o
pkvh gk;'A ;t?^s;dhe eoB bJh fe;/ nkfrnk, gqtkBrh,
b;z;, ;oNhfce/N, fJsokiajhDsk ;oNhfce/N iK nfXeko
gqkgs eoB s'A S'N fdZsh ikt/rhl
(xxxi) :{Bhtof;Nh d/ T[d/;aK B{z g{ok eoB bJh gqftXkB, nkovhB?A;
ns/ ftfB:w pDkT[D/l ns/
(xxxii) nfij/ j'o ;G ekoi eoBk, i' :{Bhtof;Nh d/ T[d/;aK B{z nZr/
tXkT[D bJh iao{oh iK b'VhAd/ j' ;ed/ j'D.
6H (1) :{Bhtof;Nh e/tb gzikp oki ftZu nkT[Ad/ fJ; d/ e?Ag;K
nzdo jh nfXekosk dh tos'A eo/rh.
(2) :{Bhtof;Nh T[BQK f;Zfyne iK g/;akto ;z;EktK B{z nkgD/ Bkb
;pzXs eo/rh fijVhnK e?Ag; nzdo ckT{Av/;aB d[nkok ;Ekgs ehshnK,
ubkJhnK iKdhnK jB iK T[jBK dk gqpzX ehsk iKdk j? fiBQK ;pzXh ckT{Av/;aB
d[nkok ft;a/;a ca?;bk fbnk iKdk j?.
7H (1) :{Bhtof;Nh d/ j/m fby/ nfXekoh j'Dr/, noEksL^
(i) ftfiaNol
(ii) uK;bol
(iii) tkJh;^uK;bol
(iv) ofi;Nokol
(v) c?ebNhnK dk vhBl
(vi) w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;ol ns/
(vii) :{Bhtof;Nh d/ nfij/ j'o nfXekoh, fit/A fe gqftXkBK
d[nkok n?bkB ehs/ ikD, :{Bhtof;Nh d/ nfXekoh j'Dr/.
:{Bhtof;Nh dh
nfXekosk.
:{Bhtof;Nh
d/ nfXekoh.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
83
8H (1) gzikp dk okigkb :{Bhtof;Nh dk ftfiaNo j't/rk.
(2) ftfiaNo fvrohnK ns/ fvgb'w/ gqdkB eoB bJh :{Bhtof;Nh
dh eBt'e/;aB dh gqXkBrh eo/rk.
(3) ftfiaNo B{z :{Bhtof;Nh d/ wkwfbnK ;pzXh e'Jh th ;{uBk
b?D dk nfXeko j't/rk.
(4) ftfiaNo nfij/ ftnesh d[nkok fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS,
;ot/yD iK iKu^gVskb iK nfijh e'Jh j'o rZb eotk ;e/rk, fit/A fe T[j
:{Bhtof;Nh d/ gqpzXeh, nekdfwe iK ekoiekoh wkwfbnK d/ ;zpzX ftZu
fBod/;a d/ ;edk j't/.
(5) ftfiaNo fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD iK iKu^gVskb
iK nfijh e'Jh j'o rZb eoB d/ nkgD/ fJokd/ ;pzXh jo/e wkwb/ ftZu
:{Bhtof;Nh B{z B'fN; d/t/rk ns/ :{Bhtof;Nh nkgDk fJZe gqshfBX fB:[es
eo/rh, i' nfij/ fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD iK iKu^gVskb iK
nfijh e'Jh j'o rZb eoB d/ ;w/A jkiao oj/rk, fijh fe ;{os j't/.
(6) ftfiaNo nfij/ fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD iK
iKu^gVskb d/ BshfinK pko/ tkJh;^uK;bo B{z ;{uBk d/ ;e/rk ns/
tkJh;^uK;bo ftfiaNo d/ ftukoK Bkb nfijh ;bkj s/ i' ftfiaNo tZb'A
fdZsh rJh j't/ ns/ nfijh ;bkj s/ ehsh rJh ekotkJh ;pzXh ;ak;e pkvh
B{z ;{uBk d/t/rk.
(7) tkJh;^uK;bo ftfiaNo B{z T[; fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS,
;ot/yD iK iKu^gVskb iK nfijh jh fe;/ j'o rZb, fijh fe ;{os j't/,
;pzXh :{Bhtof;Nh d[nkok ehsh rJh ekotkJh iK sithia ehsh rJh ekotkJh
pko/ ;{fus eo/rk.
(8) i/eo oki ;oeko b'e fjZs ftZu :{Bhtof;Nh iK T[; dhnK
;z;EktK Bkb ;pzXs fe;/ wkwb/ ftZu fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD
iK iKu^gVskb, fijh fe ;{os j't/, eotkT[Dh T[Zfus ;wMdh j? sK oki
;oeko d[nkok fJ; pko/ tkJh;^uK;bo B{z jtkbk ehsk ikt/rk i' nfij/
fBohyD, SkDphD, g[ZS^frZS, ;ot/yD iK iKu^gVskb eotkJ/rk.
9H (1) u/nogo;B iK ckT{Av/;aB d[nkok Bkwiad ehsk frnk e'Jh
T[Zxk ftnesh :{Bhtof;Nh dk uK;bo j't/rk ns/ ftfiaNo dh r?o^jkiaoh
ftfiaNo.
uK;bo.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
84
ftZu uK;bo :{Bhtof;Nh dh eBt'e/;aB dh gqXkBrh eo/rk.
(2) uK;bo ;ak;e pkvh dk u/now?B j't/rk ns/ :{Bhtof;Nh dh
;ak;e pkvh dh f;cako;a s/ :{Bhtof;Nh d/ eowukohnK ns/ nfXekohnK
dhnK ;kohnK fB:[eshnK, BkwiadrhnK, poyak;srhnK, w[nZsbhnK ns/
w[V^pjkbhnK eoB dh gqtkBrh d/t/rk.
(3) uK;bo :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK nfXekoh tZb'A bJ/
rJ/ fe;/ th ca?;b/ B{z ;'X iK T[; B{z gosk ;e/rk ns/ ;ak;e pkvh dh f;cako;a
s/ nkgDhnK ;aeshnK dh tos'A eod/ j'J/ :{Bhtof;Nh d/ ekieko d/ ;[:'r
;zukbB B{z uZbd/ oZyD bJh ;ko/ b'VhAd/ iao{oh ezw eo ;e/rk.
(4) uK;bo e'b :{Bhtof;Nh d/ T[d/;aK B{z nZr/ tXkT[D bJh ns/
fJ; Bkb nB[;zre fe;/ wkwb/ ;pzXh nfij/ j'o ;ko/ ekoi eoB dhnK
;aeshnK j'DrhnK ns/ uK;bo tZb'A bJ/ rJ/ ;ko/ c?a;b/ nzsw j'Dr/ ns/
:{Bhtof;Nh Bkb ;pzXs ;kfonK bJh pzXBekoh j'Dr/.
(5) i/eo uK;bo dh okJ/ ftZu :{Bhtof;Nh d/ fe;/ nfXekoh iK
nEkoNh dk e'Jh ca?;bk fJ; n?eN iK gqftXkBK iK nkovhB?A;K iK ftfB:wK
nXhB ;"AghnK rJhnK ;aeshnK s'A pkjo j? iK T[BQK dk :{Bhtof;Nh d/ fjZsK
s/ gqfse{b gqGkt g?D dh ;zGktBk j? sK uK;bo nfij/ nca;o iK nEkoNh B{z
gzdoK fdBK dh w[Zds d/ nzdo^nzdo nkgD/ ca?;b/ B{z ;'XD bJh ej/rk ns/
i/eo nfXekoh iK nEkoNh nfij/ ca?;b/ ftZu g{oB s"o s/ iK nzf;ae s"o s/
;'X eoB s'A fJBeko eodh j? iK gzdoK fdB dh w[Zds d/ nzdo^nzdo T[; s/
e'Jh ca?;bk b?D ftZu n;cab ofjzdh j? sK T[; wkwb/ ftZu uK;bo dk ca?;bk
nzfsw j't/rk.
(6) i/eo fe;/ th ;w/A fe;/ gqshp/Bsh d/ gqkgs j'D 's/ iK j'o
soQK uK;bo B{z fJj gqshs j[zdk j? fe :{Bhtof;Nh d/ tkJh;^uK;bo iK e'Jh
j'o nfXekoh tZb'A,^
(T) fJ; n?eN nXhB iK j'o soQK T[; s/ no'g/ rJ/ fe;/ eosZt
B{z fBGkT[D ftZu e'skjh ehsh rJh j?l iK
(n) e'Jh ekotkJh fJ; sohe/ Bkb ehsh rJh j? i' fe :{Bhtof;Nh
d/ fjZsK d/ gqshe{b j?l iK
(J) :{Bhtof;Nh d/ wkwfbnK dk gqpzXB eoB ftZu n;woZE j? sK
uK;bo fJ; sZE d/ j[zfdnk j'fJnK th fe T[; nfXekoh dh
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
85
fwnkd ni/ g{oh BjhA j'Jh, fbysh j[ewK d[nkok ekoB
dZ;d/ j'J/ tkJh;^uK;bo iK ;pzXs nfXekoh B{z T[; sohe
s'A fit/A fe j[ewK ftZu T[fbys ehsh rJh j't/, T[; s'A nkgDk
nj[dk SZvD dh wzr eo ;edk j?. tkJh;^uK;bo iK ;pzXs
nfXekoh tZb'A T[; T[fbys ehsh rJh sohe s'A nkgDk
nj[dk SZfvnk frnk ;wfMnk ikt/rkL
p;aos/ nfijk e'Jh th j[ew T[d'A sZe gk; BjhA ehsk ikt/rk id'A sZe
nfijh ekotkJh sithias eoB d/ nkXkoK pko/ tkJh;^uK;bo B{z iK ;pzXs
nfXekoh B{z ;{fus BjhA ehsk iKdk ns/ T[; B{z T[; s/ ;[DtkJh dk tkip w"ek
BjhA d/ fdZsk iKdk.
10H (1) tkJh;^uK;bo ;ak;e pkvh tZb'A f;cako;a ehs/ rJ/ fszB
ftneshnK d/ g?Bb ftZu'A uK;bo d[nkok fB:[es ehsk ikt/rk.
(2) fe;/ th ftnesh B{z tkJh;^uK;bo ti'A fB:[es BjhA ehsk
ikt/rk, id'A sZe fe T[; e'b nfijhnK :'rsktK Bk j'D i' :{Bhtof;Nh rqKN;
efw;aB iK e/Adoh ;oeko d[nkok pDkJh rJh fJ; d/ pokpo dh ;z;Ek
d[nkok T[fbys ehshnK rJhnK j'D.
(3) tkJh;^uK;bo ;w[Zu/ o{g ftZu :{Bhtof;Nh dk fJzukoi j't/rk
i' fe :{Bhtof;Nh d/ wkwfbnK s/ nkw fBrokBh ns/ ezNo'b oZy/rk ns/
:{Bhtof;Nh dhnK tZy^tZy nEkoNhnK d/ ca?;fbnK B{z bkr{ eo/rk.
(4) ftfiaNo ns/ uK;bo d/ r?o^jkiaoh dh ;{os ftZu
tkJh;^uK;bo :{Bhtof;Nh dh eBt'e/;aB dh gqXkBrh eo/rk.
(5) tkJh;^uK;bo nfijhnK ;aeshnK dh tos'A ns/ nfij/
ekiekoK B{z fBGkJ/rk fit/A fe w[eZoo ehsk ikt/.
11H (1) ofi;Noko, uK;bo d[nkok ;ak;e pkvh tZb'A f;cako;a ehs/
rJ/ fszB ftneshnK d/ g?Bb ftZu'A fB:[es ehsk ikt/rk.
(2) fe;/ ftnesh B{z ofi;Noko ti'A fB:[es BjhA ehsk ikt/rk
id'A sZe T[; e'b nfijhnK :'rsktK Bk j'D i' :{Bhtof;Nh rqKN; efw;aB iK
e/Ado ;oeko d[nkok pDkJh rJh fJ; d/ pokpo dh ;z;Ek d[nkok T[fbys
ehshnK rJhnK j'D.
(3) ofi;Noko :{Bhtof;Nh bJh ns/ T[;d/ BfwZs ;ko/ w[nkfJfdnK
s/ d;yas eo/rk ns/ ;ko/ d;skt/iK iK foekovK B{z s;dhe eo/rk.
tkJh;^uK;bo.
ofi;Noko.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
86
(4) ofi;Noko ;ak;e pkvh, gqpzXeh p'ov ns/ nekdfwe e"A;b
dk w?Apo^;eZso j't/rk, gozs{ T[; e'b t'N dk nfXeko BjhA j't/rk.
(5) ofi;Noko, fit/A w[eZoo ehsk frnk j't/, nfijhnK j'o
;aeshnK dh tos'A eo/rk ns/ nfij/ j'o ekieko fBGkJ/rk.
12H (1) w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;o uK;bo d[nkok nfij/ sohe/ Bkb
fB:[es ehsk ikt/rk, fit/A w[eZoo ehsk ikt//.
(2) e'Jh th ftnesh T[d'A sZe w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;o d/ s"o
s/ fB:[esh bJh :'r BjhA j't/rk id'A sZe T[; B/ Gkosh ukoNov b/ykeko
;z;Ek d[nkok fbnk frnk ukoNov b/ykekoh N?;N gk; Bk ehsk j't/.
(3) w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;o nfijhnK ;aeshnK dh tos'A eo/rk
ns/ nfij/ ekieko fBGkJ/rk, fit/A w[eZoo ehshnK ikD.
13H (1) :{Bhtof;Nh T[; d/ ekieko d/ ;[:'r ;zukbB bJh fit/A
iao{oh ;wMdh j't/, nfij/ j'o nca;o fB:[es eo ;edh j?.
(2) :{Bhtof;Nh d/ nfij/ j'o nca;oK B{z fB:[es eoB dk
sohek ns/ T[jBK dhnK ;aeshnK ns/ ekieko nfij/ j'Dr/, fit/A w[eZoo
ehs/ ik ;ed/ j'D.
14H :{Bhtof;Nh dhnK j/m fbyhnK nEkoNhnK j'DrhnK, noEksL^
(i) ;ak;ae pkvhl
(ii) gqpzX^p'ovl
(iii) nekdfwe e"A;bl
(iv) ftZs ew/Nhl ns/
(v) nfijhnK j'o nEkoNhnK, fit/A gqftXkBK d[nkok :{Bhtof;Nh
dhnK nEkoNhnK n?bkBhnK rJhnK j'D.
15H (1) :{Bhtof;Nh dh ;ak;e pkvh j/m^fby/ ftneshnK s'A fwb e/
pD/rh, noEksL^
(T) uK;bol L u/now?B
(n) tkJh;^uK;bol L w?Apo
(J) ckT{Av/;aB tZb'A Bkwiad ehs/ gzi L w?Apo
w?Apo, fiBQK ftZu'A fszB T[Zx/
f;Zfynk^;ak;asoh j'Dr/l
(;) :{Bhtof;Nh d/ pkjo'A uK;bo L w?Apo
w[Zy ftZs ns/
b/yk nca;o.
j'o nfXekoh.
:{Bhtof;Nh
dhnK
nEkoNhnK.
;ak;e pkvh.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
87
d[nkok Bkwiad ehsk frnk gqpzXB
iK ;{uBk seBkb'ih dk fJZe wkjo
ftneshl
(j) uK;bo d[nkok Bkwiad ehsk L w?Apo
frnk fJZe ftZsh wkjol
(e) uK;bo Bkb ;bkj^w;atok eod/ L w?Apo
j'J/ ;eZso, T[u/oh f;Zfynk ftGkr,
gzikp ;oeko d[nkok Bkwiad
ehsk frnk fJZe T[Zxk f;Zfynk^;ak;asohl
(y) gqpzXeh ;eZso, T[u/oh f;Zfynk ftGkr, L w?Apo
gzikp ;oeko iK T[; dk gqshfBXh i' fe
;z:[es ;eZso d/ nj[d/ s'A EZb/ dk Bk j't/.
(2) ;ak;e pkvh :{Bhtof;Nh dh ;ot^T[Zu pkvh j't/rh. fJj j/m^fby/
ekieko fBGkJ/rh, noEksL^
(T) gqftXkBK, nkovhB?A;K ns/ ftfB:wK d/ nB[;ko :{Bhtof;Nh
d/ ekiekoK B{z ezNo'b eoB bJh fBod/;a d/D/ ns/ nkw
fBrokBh gqdkB eoBkl
(n) :{Bhtof;Nh dhnK j'o nEkoNhnK d/ ca?;fbnK dh Biao;kBh
eoBh i/eo T[j gqftXkBK, nkovhB?A;K ns/ ftfB:wK d/
T[gpzXK d/ nB[o{g Bk j'Dl
(J) :{Bhtof;Nh dh ;bkBk fog'oN ns/ piN B{z gqtkB eoBkl
(;) :{Bhtof;Nh d[nkok ngDkJhnK ikD tkbhnK ft;sfos
BhshnK B{z fB:s eoBkl ns/
(j) nfijhnK j'o ;aeshnK dh tos'A eoBh i' gqftXkBK d[nkok
w[eZoo ehshnK rJhnK j'D.
(3) ;ak;e pkvh e?bzvo ;kb ftZu xZN'^xZN d' tko fJeZsosk eo/rh.
(4) ;ak;e pkvh dh fJeZsosk bJh xZN'^xZN e'ow S/ dk j't/rk.
16H (1) gqpzX^p'ov j/m^fby/ w?ApoK s'A fwb e/ pD/rk, noEksL^
(T) uK;bol L u/nogo;B
(n) tkJh;^uK;bol L w?Apo
(J) ckT{Av/;aB d/ gzi w?Apo i' ckT{Av/;aB L w?Apo
d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/ jBl
gqpzX^p'ov.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
88
(;) ckT{Av/;aB d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/ L w?Apo
fszB ftnesh i' ckT{Av/;aB d/ w?Apo
BjhA jBl
(j) ckT{Av/;aB d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/ L w?Apo
nfXnkgeK ftZu'A d' ftneshl
(e) oki ;oeko d/ gqshfBXh ti'A vkfJo?eNo, L w?Apo
T[u/oh f;Zfynk, gzikpl ns/
(y) uK;bo d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/ d' L w?Apo
nfXnkge.
(2) gqpzX p'ov nfijhnK ;aeshnK dh tos'A eo/rk ns/ nfij/
ekieko fBGkJ/rk, fit/A fe w[eZoo ehsk ikt/.
(3) gqpzX p'ov e?bzvo ;kb ftZu xZN'^xZN d' tko fJeZsosk eo/rk.
(4) gqpzX^p'ov dh fJeZsosk bJh xZN' xZN e'ow ;Zs dk j't/rk.
17H (1) nekdfwe e"A;b j/m^fby/ w?ApoK s'A fwbe/ pD/rh, noEksL^
(T) tkJh;^uK;bol L u/nogo;B
(n) oki ;oeko d[nkok T[; d/ gqshfBXh L w?Apo
ti'A Bkwiad ehsk frnk fJZe T[Zxk
nekdfwe ftneshl ns/
(J) nfij/ j'o w?Apo, fit/A w[eZoo ehsk ikt/. L w?Apo
(2) nekdfwe e"A;b :{Bhtof;Nh dh gqw[Zy nekdfwe pkvh j't/rh
ns/ fJj fJ; n?eN, gqftXkBK, nkovhB?A;K ns/ ftfB:wK d/ T[gpzXK d/ skp/,
:{Bhtof;Nh dhnK nekdfwe BhshnK ftZu skbw/b eo/rh ns/ T[BQK s/ nkw
fBrokBh oZy/rh.
(3) nekdfwe e"A;b dh fJeZsosk dk e'ow nfijk j't/rk, fit/A
w[eZoo ehsk frnk j't/.
18H (1) ftZs ew/Nh j/m^fby/ w?ApoK s'A fwb e/ pD/rh, noEksL^
(i) tkJh;^uK;bol L u/nogo;B
(ii) vhB nekdfwe wkwb/l L w?Apo
(iii) ofi;Nokol L w?Apo
(iv) ckT{Av/;aB d[nkok Bkwiad ehs/ L w?Apo
rJ/ d' ftnesh, fizBQK ftZu'A fJZe
ftZsh wkfjo j't/rkl ns/
nekdfwe e"A;b.
ftZs ew/Nh.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
89
(v) w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;o. L w?Apo^;eZso
(2) ckT{Av/;aB d[nkok Bkwiad ehs/ rJ/ w?Apo d' ;kb dh w[Zds
bJh nj[dk XkoB eoBr//.
19H (1) w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;o b'VhAd/ d;skt/iaK Bkb, :{Bhtof;Nh
dk ;bkBk piN fsnko eotkJ/rk ns/ T[; B{z gqtkBrh bJh ftZs ew/Nh B{z g/;a
eo/rk. w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;o :{Bhtof;Nh dh ;bkBk nkwdB ns/
yofunK d/ b/y/ th fsnko eotkJ/rk ns/ fJ; ;pzXh ftZs ew/Nh tZb'A fB:[es
ehs/ rJ/ ukoNov b/ykeko d[nkok fJ; dk nkfvN eotkJ/rk.
(2) T[g^Xkok (1) ftZu jtkbk fdZs/ nB[;ko :{Bhtof;Nh dh
nkwdB ns/ yofunK d/ nkfvN ;pzXh B'N Bkb ftZs ew/Nh d[nkok gqtkB
ehs/ rJ/ piN B{z uK;bo dh gqtkBrh bJh T[; nZr/ g/;a ehsk ikt/rk.
(3) ftZs ew/Nh :{Bhtof;Nh d/ ftZsh wkwfbnK s/ uK;bo Bz{
;bkj d/t/rh.
20H Xkok 14 d/ T[g^yzv (v) nXhB nEkoNhnK dh pDso, rmB, ;aeshnK
ns/ ekieko nfij/ j'Dr/, fit/A w[eZoo ehs/ ikD.
21H e'Jh ftnesh :{Bhtof;Nh dh fe;/ pkvh iK nEkoNhnK dk w?Apo
j'D d/ n:'r j' ikt/rk, i/eo T[j,^
(i) ftrV^fus j? ns/ fe;/ ;woZE ndkbs d[nkok nfijk
n?bkfBnk j'fJnk j?l iK
(ii) fJZe nw[Zes fdtkbhnk j?l iK
(iii) fe;/ ;dkukoe froktN ftZu gbu/ ngokX bJh f;ZX^d';a
mfjokfJnk frnk j?l iK
(iv) fe;/ th o{g ftZu ns/ fes/ th fe;/ gqhfynk dk ;zukbD eoB
ftZu fe;/ nDT[fus nkuoD Bkb yfus j'D eoe/ iK T[; B{z
tXktk d/D ekoB ;iak^:kcask j' frnk j?.
22H :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK fe;/ j'o pkvh d[nkok ehsk frnk
e'Jh ekoi, iK ekotkJhnK f;oca fJ; nkXko s/ BkikfJia BjhA j'DrhnK fe,^
(T) nEkoNh iK pkvh ftZu e'Jh EK ykbh j? iK T[; d/ rmB ftZu
e'Jh so[ZNh j?l iK
ftZs ew/Nh d/ ekieko.
j'o nEkoNhnK. nEkoNh iK pkvh dh w?Apof;aZg bJh BkekpbhnsK.
ykbh EktK ekoB ekoiK iK ekotkJhnK dk BkikfJia B j'Dk.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
90
(n) T[; d/ w?Apo ti'A ekoi eo oj/ fe;/ ftnesh dh Bkwiadrh
iK fB:[esh ftZu e'Jh so[ZNh iK p/ekfJdrh j?l iK
(J) nfij/ ekoi iK ekotkJh ftZu e'Jh so[ZNh iK p/ekfJdrh j?
i' wkwb/ d/ r[DK s/ gqGkt BjhA gkT[Adh.
23H i/eo :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK pkvh ftZu fe;/ w?Apo dh w"s
j' ikD ekoB iK T[; d/ n;shc/ iK nj[d/ s'A jNkJ/ ikD ekoB iK fi; ;woZEk
ftZu T[; B{z fB:[es iK Bkwiad ehsk frnk ;h T[; ;woZEk ftZu spdhbh j'
ikD ekoB e'Jh nk;kwh ykbh j[zdh j? sK T[; nEkoNh iK pkvh d[nkok, fi;
tZb'A nfij/ w?Apo dh fB:[esh iK Bkwiadrh ehsh rJh ;h, fizBh S/sh ;zGt
j' ;e/, T[; nk;kwh B{z Gfonk ikt/rkL
p;aos/ :{Bhtof;Nh dh fe;/ nEkoNh iK pkvh d/ w?Apo dh ;zeNekbh
ykbh j'Jh nk;kwh s/ fB:[es iK Bkwiad ehsk frnk nfijk ftnesh, w?Apo
dh pkeh ofjzdh fwnkd bJh jh nfijh nEkoNh iK pkvh d/ w?Apo d/ nj[d/ s/
pfDnk oj/rk, fi; dh EK s/ T[; B{z fB:[es iK Bkwiad, fijh fe ;{os j't/,
ehsk frnk j?.
24H :{Bhtof;Nh dhnK nEkoNhnK iK nfXekoh nfijhnK ew/NhnK dk
rmB eo ;ed/ jB, i' nfijhnK ew/NhnK d[nkok ft;a/;a ezw B{z g{o/ eoB
bJh iao{oh j' ;edhnK jB. nfijhnK ew/NhnK dk rmB ns/ eosZt nfij/
j'Dr/, fit/ w[eZoo ehs/ ik ;eD.
25H (1) ;ak;e pkvh, ;w/A^;w/A 's/, gqftXkB pDk ;e/rh iK gqftXkBK
dh ;'X iK T[BQK B{z wB;{y eo ;e/rh.
(2) pDkJ/ rJ/ gqftXkB bJh iK T[BK ftZu ehsh rJh e'Jh ;'X iK
wB;{y ;pzXh uK;bo dh gqtkBrh b'VhAdh j't/rh.
(3) fJ; n?eN d/ T[gpzXK d/ skp/, gqftXkB j/m^fby/ ftf;anK bJh
T[gpzX eo ;eDr/, noEksL^
(i) :{Bhtof;Nh dhnK nEkoNhnK ns/ j'o pkvhnK, i' ;w/A^;w/A s/
rms ehshnK rJhnK j'D, d/ rmB, ;aeshnK ns/ ekiekol
(ii) tkJh;^uK;bo dh fB:[esh d/ fBpzXB ns/ ;aosK ns/ fJ;
dhnK ;aeshnK ns/ ekiekol
(iii) ofi;Noko ns/ w[Zy ftZs ns/ b/yk nca;o dh fB:[esh dk
sohek, fBpzXB ns/ ;aosK ns/ T[BK dhnK ;aeshnK ns/
ekiekol
;zeNekbh ykbh j'JhnK nk;kwhnK B{z GoBk.
ew/NhnK. gqftXkB pDkT[D dh ;aesh.
PUNJAB GOVT. GAZ.(EXTRA), JUNE 18, 2025
(JYST 28, 1947 SAKA)
91
(iv) j'o nfXekohnK ns/ nfXnkgeK dh fB:[esh dk sohek,
fBpzXB ns/ ;aosK ns/ T[BK dhnK ;aeshnK ns/ ekiekol
(v) :{Bhtof;Nh d/ eowukohnK d/ ;/tk d/ fBpzXB ns/ ;aosKl
(vi) :{Bhtof;Nh, nfXekohnK, nfXnkgeK, eowukohnK ns/
ftfdnkoEhnK ftueko MrV/ dh ;{os ftZu ;kb;h gqfeqnkl
(vii) wkB^noE fvrohnK gqdkB eoBkl
(viii) ftfdnkoEhnK B{z fNT{;aB cah; dh ndkfJrh s'A S'N d/Dh ns/
T[BQK B{z tiahck ns/ c?b'f;ag gqdkB eoBkl
(ix) gzikp gqkJht/N :{Bhtof;NhnK Bhsh, 2010 d/ yzv 9 B{z
fXnkB ftZu oZyd/ j'J/ ;hNK d/ okyt/AeoB B{z ftfB:ws eoB
d/ Bkb dkyab/ dh Bhshl
(x) tZy^tZy e'o;K ftZu ;hNK dh frDshl ns/
(xi) fJ; n?eN nXhB j'o ;ko/ wkwb/ fiBQK bJh gqftXkB pDkT[D/
b'VhAd/ j'D.
(4) uK;bo dh gqtkBrh s'A pknd, :{Bhtof;Nh d/ gqftXkBK B{z
oki ;oeko B{z T[;dh gqtkBrh bJh g/;a ehsk ikt/rk.
(5) oki ;oeko :{Bhtof;Nh Excerpt shown. Open the full act in Lexace.
Lex