THE MINERAL DEVELOPMENT LTD., CALCUTTA versus THE UNION OF INDIA AND ANOTHER.

Citation: [1961] 1 S.C.R. 445 · Decided: 31-08-1960 · Supreme Court of India · Bench: BHUVNESHWAR PRASAD SINHA · Disposal: Dismissed

Judgment (excerpt)

(इंग्लीशींतंत टंकलिखीत
त केल्ल्याया न्यायनिर्णयाचो कोंकणी
 अणकारकार) 
 
[1961] 2 एस.सी.आर. 222 
द मिनरलरल डॅव्हलमॅण्टॅण्ट लिमिटेडिटेड, कलकत्ता 
विरुद्ध 
द युनियन ऑफ इंडियाया आनी हेर 
(मुख्युख्य न्यायमुुती बी. पी. सिंहांहा, न्यायमुर्तीती जे. एल. कपूर, न्यायमुर्तीती पी. बी. गजेंद्र 
गडकर, न्यायमुुती के. सुब्बा राव, न्यायमुर्तीती के. एन. वांचूांचू) 
 
खणकाम पट्टो (लीज) – हातूंतूंत पोटपट्ट्याचो आसपाव जाता काय किदेंदें – खण आनी 
खनीज (नियमनयमन आनी विकसनकसन) अधिनेम, 1948 (1948चो 53), कलम 3 (डी) खनीज 
सवलत नेम, 1949. 
 
 
अपीलकर्ता
ा एक मर्यादीतादीत कम्पनी आसा, जी खणकाम पट्ट्याची पट्टेदार आसली, 
तांणींणी तांच्यांच्या पट्ट्यांतंत (लिजांतंत) आसपावीत आशिल्ल्याया दोन गांवांं
 खातीर पोटपट्टो मंजूरर 
केलो. कम्पनीच्या सचीव आनी दोन संचालकांचेरं
चेर खण आनी खनीज (नियमनयमन आनी 
विकसनकसन) अधिनेम, 1948 आनी त्या खाला तयार केल्ल्याया खनीज सवलत नेम, 1949 च्या 
तरतुदींचेंंचें उल्लंघनंघन केल्ल्याया बद्दल तांचेरंचेर खटलो चलयल्लोो. अपीलकर्तान
ान, पयली 
म्हणल्यारयार, असो युक्तीवाद केलो की पोटपट्टो हो कायद्याच्या ‘खणकाम पट्टो’ हे व्याख्ये 
खाला येना आनी म्हणून हो अधिनेम आनी नेम पोटपट्ट्याक मातूय लागू जायना; आनी 
TRANSLATED COPY 
दुसरे म्हणल्यारयार, हे नेम कलम 5 आनी 6 खाला तयार केल्यातयात, कलम 7 खाला न्ही, तशेंचेंच 
हे अधिनेम आनी नेम लागू जाल्याया उपरांतंत लेगीत हांगांगा पट्टेकाराचो स्वताचो पट्टो हो 
अधिनेम आनी नेम लागू जावचे पयलींचेंचे तारखेर आशिल्ल्यानयान, पट्टेकारान दिल्ल्याया 
पोटपट्ट्याक ते लागू जायनात.  
 
अशेंें मानलें की, खण आनी खनीज (नियमनयमन आनी विकसनकसन) अधिनेम, 1948च्या 
कलम 3 (डी) हातूंतूंत आसपावीत आशिल्ल्याया “खणकाम पट्टो” चे व्याख्ये प्रमाणें, पट्टेकार 
मालक आसप आवश्यक ना आनी संपत्तींपत्ती हस्तांतरणंतरण अधिनेम 1882च्या कलम 5 सयत 
वाचिल्ल्याया ताचे सादे भाशेंतेंत हें स्पश्ट जाता की, खणकाम पट्ट्यांतंत मालका कडल्यानयान 
पट्टेदारान निश्पादीतश्पादीत केल्ल्याया पट्ट्या इतल्यायाच मालका कडल्यानयान निश्पादीतश्पादीत केल्ल्याया 
पट्ट्याचो आसपाव आसता. पट्टेकार हो स्वता पट्टेदार आसता, आनी ताच्या वा जे 
व्यक्तीच्या नांवानंवान तो पट्ट्याच्या माध्यमांतल्यान
यान हस्तांतरणंतरण करता, ती व्यक्ती 
तांच्यांतल्या
या वेव्हाराक पोटपट्टो म्हणटात, ही वस्तुस्थितीिती तांच्यांच्या मदल्याया हस्तांतरणाचेंंतरणाचें 
स्वरूप खंयचेचंयचेच तरेन बदलना.  
 
फुडें अशेंें मानलें की, अधिनेमाच्या 5 आनी 6 कलमा खाला तयार केल्लेे नेम 
पोटपट्ट्याक लागू जातले, जरी ते अधिनेम आनी नेम लागू जाल्याया उपरांतंत केल्लेे 
आसल्यारयार.  
 
दिवाणी अपीलल अधिकारक्षेत्रकारक्षेत्र: दिवाणी अपीलल क्र. 231/1955 
 
मालकीालकी हक्क दावोो क्र. 105/1953 हातूंत पाटणाा उच्च न्यायालयाच्या 16 फेब्रुवारीारी 
1954 दिसाच्यासाच्या निकाल आनी हुकूमनाम्या
ाम्या विरुद्ध अपीलल.  
 
 
अपीलकर्ताचे
ाचे वतीन एन. सी. चॅटर्जीजी, संजीवंजीव चौधरीरी आनी गणपत राय.  
 
सी. के. डाफ्तरी, भारताचे सॉलिसिटर
टर जनरल, पी. के. चॅटर्जीजी आनी टी. एम. सेन, 
प्रतिवादी
वादी क्रमांकंक 1 खातीर.  
 
लाल नारायण सिन्हान्हा, बजरंगंग सहाय आनी आर. सी. प्रसाद, प्रतिवादी
वादी क्रमांकंक 2 
खातीर.  
 
31 ऑगस्ट 1960 दिसासा, न्यायमुर्तीती वांचू हांणींणी दिल्लोलो न्यायालयाचो निर्णय:-  
 
पाटणा उच्च न्यायालयाच्या हुकूमनाम्यामनाम्या विरुद्ध केल्लीी अपील आसा. अपीलकर्ता
ा 
ही एक भौशीकीक मर्यादीतादीत कम्पनी आसा, जिचेंचें नोंदणीकृत कार्यालयालय कलकत्ता आसा. 
कम्पनीक रामगढच्या राजान 29 डिसेंबरसेंबर 1947 दिसासा रामगढ इस्टेटींतंत आशिल्लेले 3026 
गांवंव 999 वर्सांच्यांच्या कालावधीी खातीर खणकाम पट्ट्याचेर दिलेले आनी अपीलकर्ताक
ाक ताचो 
ताबो दिलोलो. 1 फेब्रवारी 1950 दिसासा, अपीलकर्ता
ान तांणींणी दिल्ल्याया गांवांनीं
नी आसपाव 
आशिल्ल्याया दोन गांवांचों
चो पोटपट्टो भगतसिंगं
ग हांकांं
 15 वर्साच्याच्या कालावधीी खातीर दिलोलो. 
दुसरे वटेन, ज्या भागांतंत हे दोनूय गांवंव आशिल्लेले, थंयंय खण आनी खनीज (नियमनयमन आनी 
विकसनकसन) अधिनेम, (1948चो 53), (हे फुडें अधिनेम म्हणून उल्लेखीतेखीत) आनी खनीज 
सवलत नेम, 1949 अंमलांतं
त आयले (हे फुडें नेम म्हणून उल्लेखीतेखीत). ताका लागून 
भगतसिंगं
ग हांणींणी नेमांं प्रमाणें मान्यताय प्रमाणपत्र घेवपा खातीर हजारीबागच्या उपायुक्तांं 
कडेन अर्ज दाखल केलो. ते उपरांतंत, उपायुक्तांनींनी, दिल्लोलो पोटपट्टो, हो अधिनेम आनी 
नेमांचेंंचें उल्लंघनंघन करपी आसा हें लक्षांतंत घेवन, 25 सप्टेंबर 1951 दिसासा दंडाधिकार्‍यांं मुखार 
अपीलकर्ताच्या
ाच्या दोन संचालकंचालक आनी सचिवांं विरोधांतंत नेमांचेंचे नेम 45 आनी 47 आनी 49 
(आतांचोंचो नेम 51) सयत नेम 51 (आतांचोंचो नेम 53) आनी अधिनेमाचें कलम 9 चें उल्लंघनंघन 
केल्ल्याचोयाचो आरोप करीत तक्रार दाखल केली. फौजदारी खटलो सुरू आसतनाच, अपीलकर्तान
ान 
अधिनेम आनी नेमांचींची वैधतायताय आनी घटनात्मकतेक आव्हान दिवपीवपी खटलो दाखलो केलो. 
ह्या आव्हानाच्या समर्थनार्थ जायतींं कारणांं दिलींं, पूण
 आतांं तींं सगळींं मांडपाचींडपाची गरज 
ना, कारण अपीलकर्ताच्या
ाच्या विद्वानद्वान आदवोगादान ताचे युक्तीवाद फकत दोन मुद्द्यांं पुरते 
मर्यादीताद

Excerpt shown. Read the full judgment & AI analysis in Lexace.