SHRAMJEEVI COOPERATIVE HOUSING SOCIETY LTD. versus DINESH JOSHI & ORS.

Citation: [2023] 3 S.C.R. 1069 · Decided: 22-03-2023 · Supreme Court of India · Bench: S. RAVINDRA BHAT · Disposal: Appeal(s) allowed

Judgment (excerpt)

(इंग्लीशींतंत टंकलिखीत
त केल्ल्याया न्यायनिर्णयाचो कोंकणी
 अणकारकार) 
 
 
[2023] 3 एस. सी. आर. 1069 
 
श्रमजीवी सहकारी गृहनिर्माण
ाण संस्था लि. 
विरुद्धरुद्ध 
दिनेशेश जोशी आनीी हेर. 
(दिवाणी अपील क्रमांक 5328-5329/2016) 
22 मार्च 2023 
[एस. रवींद्रंद्र भट आनी दिपांकर दत्तात्ता, न्या.] 
 
राष्ट्रीय हरीत न्यायाधिकरणकरण (एन.जी.टी.) अधिनेम
ेम, 2010 – कलमम 19 – 
न्यायाधिकरणाची
ी कार्यपद्दतत आनीी अधिकारकार – अभिनिर्धारणारण: एन.जी.टी. जरी 
दिवाणी प्रक्रियाया संहितेक
तेक बांदिल्लोो नासासलेंें, तरी निसर्गीकगीक न्यायाच्या तत्वांकवांक 
बांदिल्लेंें आसा – पर्यावरणीयावरणीय तंटे आनीी कारणां थारावपाचेंें कर्तव्यव्य खासा सोंपयल्लेंें 
हें न्यायीक न्यायाधिकरणकरण आसा – प्रस्तूत प्रकरणांत, एन.जी.टी.न आपल्या 
निर्देशांचेंें स्वरूप म्हणल्यार मंदसौरांतल्यासौरांतल्या मानवव निर्मीतमीत तळें / जलसंचयय, तेलिया 
TRANSLATED COPY 
 
 
तालाबााबा लागसारागसार रावपी वा मालकीची
ी जमीन आशिल्ल्यांकल्ल्यांक, जांकां नगरपालिकागरपालिका 
परिशद
 आनीी शार आनीी नगरगर नियोजन खात्याया कडल्यान मंजुरी मेळिल्लीी, तांचेंें 
म्हणणें आयकून
 घेनासतना
ा तांकां दोशीोशी धरलेे – तशेंच, अपीलकर्ता
ा-सोसायटीच्या 
बाजून आशील्या न्यायालयाच्यायाच्या निवाड्यांतल्यान
 कळटा की, ताचेे मालकीची
ी 1.4 
हॅक्टर जमीन जाचेे खातीर (शेतकी ते बिगरगर शेतकी वापर) रुपांतरण मंजूर केल्लेंें, 
ती जमीन बुडीत क्षेत्रा सकयल गेल्ल्याच्या कारणाक लागून रद्द करपाची मागणी 
केल्लीी – एन.जी.टी.न जप्त केल्ल्या आदल्याल्या खटल्याचोो इतिहासहास उक्ताडार हाडटा 
की, खासरा क्र. 1248ची भागाग जमीन जी संस्थेचेे मालकेची आसा, ती राज्य पक्षकार 
आशिल्ल्याल्ल्या खटल्यांत थेट पक्षकार आशिल्लीी आनीी जातूंत ती संस्था हरिल्लीी – त्याया 
हुकुमनाम्याम्याक सगळ्या न्यायालयांनी
ी कायम केलें
ें – पूण, एन.जी.टी.न हे 
वस्तुस्थिती
ती कडेन आडनदर
र केली  - अशे तरेन, दिवाणी अपील क्र. 5328-29/2016 
त सोसायटीन विकतकत घेतिल्लेे जमनीी संदर्भांतले हक्क, अधिकारकार आनीी हीत-संबंद 
जाचेे खातीर बांदकामकाम परवानगीगी दिल्या आनीी ज्या संबंदांतांत उच्च न्यायालयान
 
निमाणें हुकूमनाम्याकाम्याक पुश्टी दिल्लीी, ती कसलेच तरेन विस्कळीतस्कळीत जावचीी ना वा 
ताचेरेर प्रभावाव जावचोो ना – हेर सगळ्या अपिलांनी, एन.जी.टी. प्रलंबीतंबीत कार्यवाहींतवाहींत 
समितीच्यातीच्या अहवालाचो
ो विचारार केल्या उपरांत, तालाबाच्याबाच्या नेमक्याेमक्या शिमेच्यामेच्या 
प्रस्नाचेर
ेर विचारार करतलेंें - फुडलेे निर्देशेश जारी केल्यात - निसर्गीकगीक न्यायाचींीं तत्वांवां. 
 
सिद्धांत/तत्वांवां – अंतीम तत्व – अभििनिर्धारणारण: पक्षकार निमाणे अंतीम तत्वा वा 
कडेन बांधील आसतात, जाचोो परिणामणाम सक्षम न्यायालयाच्यायाच्या हुकूमनाम्यांताम्यांत जाता, 
जो अंतीम आनीी बंधनकारककारक स्वरूप प्राप्त करता, खास करून जंय ताचीी सहमतीन 
 
योग्य वेळार पुश्टी करतात आनीी देशाच्याेशाच्या सर्वोच्च न्यायालयान
 कायम दवरतातवरतात – 
तशेंच, कायद्यांत ताचेे उपरांत जाल्लेे बदल, पक्षकारांक, अंतीम तत्व प्राप्त जाल्ल्या 
खटल्यांत, आदेशाेशा वरवीं मेळिल्ल्या
ल्ल्या लाभा पसून वंचीतीत दवरूंकवरूंक शकनातात. 
 
प्रदीपीप कुमार मस्करा विरुद्ध पश्चीमीम बंगाल राज्य (2015) 2 एस.सी.सी. 653: 
[2014] 13 एस.सी.आर. 540; लेक राज विरुद्ध रणजित सिंगंग (2018) 12 
एस.सी.सी. 750: [2017] 7 एस.सी.आर. 542; इब्राहिमपट्टणम तालुकाुका वेवसाय 
कुली
ी संघम विरुद्ध के. सुरेश रेड्डीडी (2003) 7 एस.सी.सी. 667: [2003] पुरक 2 
एस.सी.आर. 698 आंध्र प्रदेशेश राज्य विरुद्ध टी. यादगिरी
री रेड्डीडी (2008) 16 
एस.सी.सी. 299: [2008] 16 एस.सी.आर. 792; सुलोचना
ा चंद्रकांतंद्रकांत गलांडेांडे विरुद्ध 
पुणे म्हानगरगरपालिका परिवहन
 (2010) 8 एस.सी.सी. 467: [2010] 9 
एस.सी.आर. 476 – हाचेर आदारून आशिल्लेले.  
निर्णय विधी संदर्भ 
[2014] 13 एस.सी.आर. 540 चेर भर दिला 
 
परिच्छेद 12 
[2017] 7 एस.सी.आर 542 चेर भर दिला 
 
परिच्छेद 12 
[2003] पुरवणी
 2 एस.सी.आर. 698 चेर भर दिला 
परिच्छेद 13 
[2008] 16 एस.सी.आर. 792 चेर भर दिला 
 
परिच्छेद 13 
[2010] 9 एस.सी.आर. 476 चेर भर दिला 
 
परिच्छेद 13 
 
दिवाणी अपील अधिकारक्षेत्रकारक्षेत्र: दिवाणी अपील क्रमांक 5328-5329/2016. 
 
 
राष्ट्रीय हरीत न्यायाधिकरणाकरणाच्या 17.02.2016 दिसाच्या न्यायनिवाडो आनीी 
आदेशाेशा प्रमाणें, भोपाळोपाळ हांगच्या केंद्रीय विभागीयागीय खंडपिठांतल्यान
 ओ.ए. 2015 च्या 
क्रमांक 100/2015 हातूंत तारीख 19.04.2016 च्या पुनरावलोकन
 अर्ज क्रमांक 
03/2016 हाचेे सयत. 
दिवाणी अपील 2023चे क्रमांक 1877, 2021 चे 409-410, 407-408, 2370-
2371 आनीी 2018चे 10239.  
अपीलकर्तां
ां खातीर वकील आदवोगाद ब्रिजेंद्रजेंद्र चहरहर, ए.एन.एस. नाडकर्णीणी, 
पी.सी. सेन, श्रीमती मीनाक्षीाक्षी अरोरा, वरिश्टश्ट वकील, सुमीर सोधी, प्रणय जो 
सेबॅस्टियन
, पुलकित
त अगरवाल, अजमत हयात अमानुल्ला
ा, कु. प्रगती नीखराीखरा, 
विजयजय असुदानी
ी, हिमांशूमांशू शेखर त्रिपाठीपाठी, अंबुज दीक्षित, कु. अंकिताता ए., चंद्रतनयय 
चौबेौबे.  
प्रतिवाद्याचे
े वकील आदवोगाद – पी. व्ही. योगेश्वरन, ए.ए.जी., अंकिताता 
चौधरीौधरी, डी.ए.जी., आकाश नंदोलियाोलिया, मृणाल गोपाल एल्कर, सनीी चौधरीौधरी, न

Excerpt shown. Read the full judgment & AI analysis in Lexace.