M/S. RAINBOW COLOUR LAB AND ANR. versus THE STATE OF MADHYA PRADESH

Citation: [2000] 1 S.C.R. 594 · Decided: 02-02-2000 · Supreme Court of India · Bench: S.P. BHARUCHA · Disposal: Appeal(s) allowed

Cited by 1 judgment(s) · see the full citation network in Lexace

Judgment (excerpt)

(इंग्रजी टंकलिखि
त न्यायनिर्णयाचा मराठी अुवाद)
[2000] 1 एस. सी. आर. 594
मेसस रेबो कर ॅब आलिर्ण एक.
- निवरुद्ध -
निद स्टेट ऑफ मध्य प्रदेश 
2 फेब्रुवारी, 2000
[ एस. पी. भरुचा आलिर्ण ए. संतोश हेगडे, जे. जे.]
मध्य प्रदेश जनरल सेल्स टॅक्स ऍक्ट, कलम 2 (एन) सह भारतीय संवि!धान, अनुच्छेद 366 (29-
ए) (बी) - छायाचि-त्रकारांनी छायाचि-त्रे काढताना आचि1 वि2ल्म्स-ी छपाई करताना केलेले काम हे '!क्स7 
कॉन्ट्रॅक्ट' आहे का आचि1 अशा कामातून हो1ारी उलाढाली!र वि!क्री कर आकारले जाऊ शकेल विकं!ा 
कसे - असा विन17य देण्यात आला विक, नाही; ती के!ळ से!ा कराराच्या स्वरूपा-ी आहे ज्यामध्ये !स्तूंच्या 
को1त्याही वि!क्री-ा समा!ेश नाही.
राज्यघटेच्या 46  व्या दुरुस्तीपूवF,  छायालिचत्रे काढर्णे आलिर्ण निफल्म्सची छपाई करर्णे हे काम 
वर्क्स कॉन्ट्रॅक्ट होते का आलिर्ण त्यामुळे मध्य प्रदेश जर सेल्स टॅर्क्स अलिTनियमांतगत(अलिTनियम) 
निवक्री हा प्रश्न करदात्यांच्या बाजूे निकाी निघाा.  भारतीय राज्यघटेच्या अुच्छेद 366 (29-ए) 
(बी) आलिर्ण अलिTनियमाच्या कम 2 (ए) मTी निवक्रीच्या व्याख्येत केेल्या दुरुस्तीच्या परिरर्णामी, 
उत्तरवादीे 25 जाेवारी 1992  रोजी एक परिरपत्रक जारी केे, ज्यात असे मत व्यक्त केे गेे की 
छायालिचत्रकारांी केेे काम हे 'वर्क्स कॉन्ट्रॅक्ट' आहे आलिर्ण अशा कामातू होर्णारी उाढा ही निवक्री-
कर आकारर्णीसाठी अनिवाय असे .  यामुळे अपीकत्याaा त्यांच्या उाढाीचे पुनिTारर्ण 
करण्यासाठी कारर्णे दा
वा ोटीस बजावण्यात आी.  
कारर्ण दा
वा ोटीसांा आव्हा देर्णारी अपीकत्याaी दा
 केेी रिरट यालिचका एम. पी. 
उच्च न्यायायाे या न्यायायाच्या विबल्डस7 असोचिसएशन ऑ2 इंविNया.वि!.  युविनयन ऑ2  इंविNया 
[1989] एस. टी. सी. 370 मTी निकाावर अवंबू राहू फेटाळी. उच्च न्यायायाे असे म्हटे 
आहे की,  अपीकत्याaी त्यांच्या कामात पॉलिसटीव्ह निप्रंट्स छपाईसाठी वापरेल्या फोटो कागदाच्या 
मयादेपयaत, वस्तूंमध्ये मामत्तेचे हस्तांतरर्ण होते आलिर्ण त्या मयादेपयaत, राज्यघटेच्या अुच्छेद 366 (2
ए) (बी) अंतगत निवचार केल्याप्रमार्णे आलिर्ण अलिTनियमाच्या कम 2 (ए) मध्ये समानिवष्ट केल्याप्रमार्णे 
हा एक "वर्क्स कॉन्ट्रॅक्ट" होता.
अपी मंजूर करत, हे न्यायाय 
असा निर्णय देते निक : 1.1. छायालिचत्रकाराे केेे काम केवळ सेवा कराराच्या स्वरूपाचे होते 
ज्यामध्ये वस्तूंच्या कोर्णत्याही निवक्रीचा समावेश व्हता.  उत्तरवादी-राज्याे घेतेी भूलिमका कायम 
ठेवल्या जाऊ शकत ाही. [600-डी-ई]
1.2. जोपयaत वस्तूंची निवक्री आलिर्ण 
रेदी होत ाही, एकतर प्रत्यक्षात निकंवा माी जात ाही, 
आलिर्ण जी निवक्री प्रामुख्याे कराराचा हेतू होती आलिर्ण कराराशी आुषंनिगक व्हती,  तोपयaत राज्य 
अलिTनियमाच्या कम 2 (ए)  सह वाच केेल्या अुच्छेद 366 (29  ए) (बी)  मध्ये आढळेल्या 
निवस्तारिरत व्याख्येच्या ावा
ाी कामाच्या करारावर निवक्री-कर ादू शकत ाही. [ 600–सी-डी] 
अचिसस्टंट सेल्स टॅक्स ऑवि2सर  .वि!.  बी. सी. कामे, [1977] 39 एस. टी. सी. 237, यावर 
अवंबू होते.
विबल्डस7 असोचिसएशन ऑ2 इंविNया .वि!. युविनअन ऑ2 इंविNया, [1989] एस. टी. सी. 370; स्टेट 
ऑ2 मद्रास .वि!. गॅनन Nंकरली, (1958) 9 एस. टी. सी. 353; विहंदुस्तान एरोनॉविटक्स चिलचिमटेN .वि!. 
स्टेट ऑ2 कना7टक,  (1984) 55  एस.  टी.  सी. 314 आचि1 एव्हरेस्ट कॉविपयस7 .वि!.  स्टेट ऑ2 
ताचिमळनाNू, (1996) 103 एस. टी. सी. 360, चा संदभ देण्यात आा.
बेव्हन्स .वि!. युविनयन ऑ2 इंविNया, (1995) 97 एस. टी. सी. 161 (केइआर) ची पुष्टी करण्यात 
आी. 
निदवार्णी अपी अलिTकारिरता : 1997 चा निदवार्णी अपी क्र. 5350-51 इत्यादी.
डब्ल्यू. पी. क्रमांक 2502/95 आलिर्ण 1993 च्या एम. पी. क्रमांक 981 मTी मध्य प्रदेश उच्च 
न्यायायाच्या निदांक 20.12.96 च्या न्यायनिर्णय आलिर्ण आदेशावरू.
उपखिuत पक्षांसाठी शांती भूषर्ण, बी. से, डी. ए. दवे, गुाब सी. गुप्ता, हरीश ए. साळवे 
आलिर्ण जोसेफ वेल्लापल्ली, लिशव सागर नितवारी, प्रकाश श्रीवास्तव, रनिबन्द्र लिसंग, साकेश कुमार, सतीश 
के. अनिzहोत्री आलिर्ण सुश्री प्रनितभा जै उपखिuत होते.
न्यायायाचा न्यायनिर्णय संतोश हेगडे, जे. यांी निदा.
संतोश हेगडे,  जे.  छायालिचत्रकाराे छायालिचत्र काढर्णे,  निफल्म्स निवकलिसत करर्णे आलिर्ण छापर्णे 
यामध्ये निदेे काम हे छायालिचत्रकारांच्या व्यावसानियक उाढाीवर निवक्री कर आकारण्याच्या उद्देशाे 
एम. पी. जर सेल्स टॅर्क्स कम 2 (ए) सह वाच केेल्या संनिवTााच्या अुच्छेद 366 (2 ए) (बी) 
अंतगत निवचार केल्याप्रमार्णे 'वर्क्स कॉन्ट्रॅक्ट' ठरे का, हे या अपीामध्ये समानिवष्ट असेे सामान्य प्रश्न 
आहेत. 
46 व्या घटा दुरुस्तीपूवF, अचिसस्टंट सेल्स टॅक्स ऑवि2सर आचि1 इतर .वि!.  बी. सी. कामे, 
(1977) 39 एस. टी. सी. 237, या प्रकरर्णात या न्यायायाच्या न्यायनिर्णय द्वारे हा प्रश्न करदात्यांच्या 
बाजूे निकाी काढण्यात आा होता. 
राज्यघटेच्या 46 व्या दुरुस्तीचा आलिर्ण परिरर्णामी uानिक सेल्स टॅर्क्स अलिTनियमाच्या कम 2 
(ए) मTी 'निवक्री' च्या व्याख्येत झाेल्या दुरुस्तीचा फायदा घेत, निवक्री कर आयुक्त, एम. पी. यांी 
परिरपत्रक, निदांनिकत 25.1.1992, जार

Excerpt shown. Read the full judgment & AI analysis in Lexace.